Konferencje naukowe

Zdjęcie: wykład prof. Tadeusza Sławka, który gestykulując mówi do zebranych słuchaczy

 

Konferencje w 2017 roku

 

zdjęcie: zachód słońca w Paryżu

Współczesne literatury francuskojęzyczne: uniwersalność codzienności i uniwersalność codzienna (Les littératures francophones d’aujourd’hui: l’universel du et au quotidien)

Termin: 24 kwietnia

Miejsce: Instytut Języków Romańskich i Translatoryki na Wydziale Filologicznym w Sosnowcu

Opis: Banalne może wydać się stwierdzenie, że trudne jest znalezienie punktów wspólnych i ściśle określonych tendencji w literaturze, która od wielu już lat przyjmuje różne oblicza. Niezależnie od kręgu kulturowego i językowego tym, co łączy twórczość literacką, jest zainteresowanie, którym obdarza się codzienność czy też wręcz banalność życia. Współcześni pisarze pochylają się nad codziennością, tym, co nieważne, odnajdując w tym obszarze, paradoksalnie, niezwykłe bogactwo i odkrywczą moc zwykłości, czemu dają wyraz w różnych gatunkach literackich i różnorodnych praktykach narracyjnych: autofikcji, powieści, noweli, dzienniku, eseju. W literaturze odchodzi się od monumentalnych powieści, proponując teksty bez historii, które skupiają się na zwyczajności i braku zdarzeń. Zainteresowanie tematyką codzienności wymaga bez wątpienia specyficznego sposobu konstrukcji tekstu, który będzie w stanie zaintrygować czytelnika tym, co nie wydaje się godne literatury. Konferencja naukowa „Les littératures francophones d’aujourd’hui: l’universel du et au quotidien” będzie poświęcona refleksji na temat wizji codzienności we współczesnych literaturach frankofońskich. Językiem konferencji będzie język francuski.  


grafika przedstawiająca na czarnym tle dwie obrysowane maski

Indygenne/lokalne formy ekspresji kulturowej w sztuce opowiadania (storytelling), dramacie,  teatrze i performansie. Głosy tradycji i współczesności w Kanadzie i na Górnym Śląsku w Polsce (Indigenous Expressions of Culture in Storytelling, Drama, Theatre and Performance –Traditional and Contemporary Canadian and  Polish Upper Silesian Perspectives)

Termin: 26–28 kwietnia

Miejsce: Wydział Filologiczny w Sosnowcu

Organizatorzy: Centrum Studiów Kanadyjskich, Zakład Studiów Amerykańskich i Kanadyjskich Instytutu Kultur i Literatur Anglojęzycznych, Zespół Badawczy Theatrum Uniwersytetu Śląskiego, Wydział Anglistyki i Biuro Spraw Indygennych University of the Fraser Valley w Kanadzie

Opis: Pierwsza z zaplanowanych serii konferencji poświęconych badaniom złożoności indygennych kultur Ameryki Północnej i kultur mniejszych Europy Wschodniej i Centralnej. Konferencja ta będzie koncentrowała się na analizie tradycyjnych i współczesnych  przejawów kultury w sztuce opowiadania oraz  dramacie,  teatrze i performansie w Kanadzie i na Górnym Śląsku. Wśród poruszanych zagadnień znajdą się między innymi tematy, takie jak:

  • sztuka opowiadania, dramat, teatr i performans jako narzędzia dekolonizacji i pedagogiki,
  • czytanie i pisanie historii od nowa,
  • poetyka, estetyka i polityka kreowania tożsamości,
  • koncepcje indygenności w kontekście kultur mniejszych i indygennych,
  • indygenność Górnego Śląska,
  • transindygenność i dialog kultur,
  • ontologia, epistemologia, aksjologia i metodologie indygenne oraz ich odzwierciedlenie w sztuce opowiadania, dramacie,  teatrze i performansie,
  • kreowanie koncepcji domu poprzez opowiadanie i performans,
  • poetycka auto-kreacja i mitologizacja indygennych kultur i krajobrazów,
  • turystyka dziedzictwa kulturowego i „storytelling”,
  • festiwale kulturowe i ich rola w ocalaniu i wyobrażaniu kultur.

Wydarzenie będzie okazją do budowania transkulturowego dialogu między badaczami, artystami i pedagogami kultur marginalizowanych, którzy uwagę skoncentrują na narzędziach analizy, jakie oferowane są przez indygenne metody badawcze, epistemologie i teorie pedagogiczne. Komparatystyczny charakter tego projektu otwiera nowe ścieżki badań nad lokalnymi / indygennymi / mniejszymi kulturami Europy Wschodniej/Centralnej w kontekście kultur indygennych Ameryki Północnej. Wśród prelegentów znajdą się m.in.: Tomson Highway (Naród Kri, Kanada), prof. Jo-ann Archibald z  University of British Columbia (Naród Stol:lo, Kanada) oraz dr hab. prof. UŚ Zbigniew Kadłubek z Katedry Literatury Porównawczej Uniwersytetu Śląskiego.


grafika pokazująca dwie czerwone maski - komiczną i tragicznąPisanie dla sceny – narracje współczesnego teatru

Termin: 18–19 maja 

Miejsce: Katowice Miasto Ogrodów – Instytucja Kultury im. Krystyny Bochenek

Organizator: Zakład Teatru i Dramatu Instytutu Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych 

Opis: We współczesnych badaniach teatrologicznych przekonanie o pełnej napięcia relacji tekst – scena funkcjonuje jako pewnik niewymagający rozbudowanych uzasadnień naukowych. Różnorodność działań podejmowanych w obszarze dzisiejszych praktyk teatralnych, w tym zwłaszcza istotne przemiany w sposobie używania słowa na scenie, zachęcają jednak do ponownego stawiania pytań o korelację wielu tworzyw w najnowszych sztukach scenicznych, a także o charakter komunikacji teatralnej warunkowanej zdarzeniowym i heterogenicznym wymiarem przekazu artystycznego. W nawiązaniu do refleksji krytyczno-teoretycznej o dwudziestowiecznym teatrze poszukującym, niepoddającym się dyktatowi słowa organizatorzy konferencji proponują rozważania na temat różnych działań artystycznych określanych mianem „pisanie dla sceny”, które jest zjawiskiem symptomatycznym w najnowszej praktyce teatralnej o zdecydowanie szerszym zakresie niż tradycyjna twórczość dramatyczna, poprzedzająca proces inscenizacji. Przedmiotem analizy stać się mają różne strategie pisania tekstów dla teatru (teksty autorskie, scenariusze będące efektem pracy zespołowej, adaptacje i kompilacje różnych utworów opracowane przez dramaturga), a także sposoby funkcjonowania słowa w przedstawieniu traktowanego przez artystów sceny jako materiał przekształceń semantycznych i dźwiękowe tworzywo wieloskładnikowego spektaklu. W centrum zainteresowań znajdą się również rozważania na temat pozasłownych sposobów konstruowania narracji scenicznych (na przykład muzycznych, choreograficznych, audio-wizualnych), dyskusje o pisaniu dla sceny w aspekcie performatywnego procesu tworzenia spektaklu, stanowiącego określony układ słów/gestów/dźwięków, czyli narracja sensu largo – heteronomiczną kompozycję obrazów scenicznych.


zdjęcie: granica terytoria;na, którą miożna przekroczyćSpojrzenie(a) ponad granicę(e). Transkulturowe i transdyscyplinarne aspekty w badaniach germanistycznych oraz nauczaniu języka niemieckiego

Termin: 19–21 maja

Miejsce: aula im. Kazimierza Lepszego w rektoracie UŚ, Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka, Wydział Filologiczny w Sosnowcu

Organizatorzy: Stowarzyszenie Germanistów Polskich i Instytut Filologii Germańskiej UŚ, przy współudziale Universität des Saarlandes in Saarbrücken i DAAD

Opis: Koncepcja „granicy” stała się nie tylko dla kulturoznawstwa, ale także dla filologii obcych, w tym dla germanistyki (wraz z jej językoznawczymi, literaturoznawczymi, translatorycznymi i glottodydaktycznymi dyscyplinami) ważnym problemem badawczym, cechującym się odniesieniami do różnych praktyk życiowych. Przekraczanie granic dyscyplin, które zakłada w pierwszym rzędzie poszukiwanie elementów łączących, a nie dzielących, otworzyło przed germanistyką nowe możliwości. Transdyscyplinarne i transkulturowe przekraczanie granic wynika m.in. ze zmiany profilu rozwoju i zadań stojących przed germanistyką rodzimą oraz zagraniczną. Poprzez wprowadzenie nowoczesnych metod, np. lingwistyki korpusowej czy dydaktyki różnojęzyczności pojawiły się nowe możliwości badań nad przyswajalnością drugiego języka obcego oraz tworzenie nowych relacji w procesie dydaktycznym, które wynikają ze współczesnych uwarunkowań języka, będących następstwami migracji i prób integracji w społeczeństwie. Procesy te wpływają także na rozwój polskich badań translatorycznych, zwłaszcza w zakresie języków specjalistycznych i glottodydaktyki. Istotną rolę odgrywają w kontrastywnych badaniach polsko-niemieckich osiągnięcia z zakresu lingwistyki dyskursu i lingwistyki mediów, przyczyniające się do transdyscyplinarnych eksploracji licznych pól badawczych. Przekraczanie granic stanowiło i stanowi nadal istotny element rozwoju literatury, której synkretyczna formuła znalazła w dobie postmodernizmu swoje nowe wcielenie. Wraz z wprowadzeniem do badań literaturoznawczych osiągnięć kulturoznawczych zapoczątkowanych przez culturalturn interpretowanie tekstów nabrało nowego wymiaru.


zdjęcie: dwójka małych dzieci pochylona nad kartką papieru

Język – lektura – interpretacja w dydaktyce szkolnej

Termin: 24–25 maja 

Miejsce: Wydział Filologiczny w Katowicach

Organizator: Katedra Dydaktyki Języka i Literatury Polskiej

Opis: Według Marthy C. Nussbaum jedną z powinności szkoły jest wpieranie krytycznego myślenia, a tym samym odwagi, jakiej wymaga wyrażanie sprzeciwu wobec dominujących opinii. Niebagatelną rolę w kształceniu tej umiejętności odgrywają lekcje języka polskiego, na których wielokierunkowa refleksja nad językiem zwiększa szansę na rozmaite interpretacje tekstów kultury. Konferencja „Język – lektura – interpretacja w dydaktyce szkolnej” zostanie poświęcona tym trzem obszarom działań obecnych na kolejnych etapach edukacji. Wśród poruszanych zagadnień znajdą się między innymi następujące kwestie:

  • od słowa do tekstu, od tekstu do słowa,
  • edukacja językowa jako środek do rozumienia świata,
  • interdyscyplinarność edukacji polonistycznej,
  • nie tylko poloniści – miejsce i rola interpretacji na innych przedmiotach,
  • interpretacja a system edukacji,
  • etyka i interpretacja.

czarny plakat promujący konferencję pt. „Corpus HistoricUS: the Body in/of History” Corpus HistoricUS: the Body in/of History

Termin: 30 czerwca–1 lipca

Miejsce: Wydział Filologiczny w Sosnowcu

Organizatorzy: Instytut Kultur i Literatur Anglojęzycznych, koło naukowe H/Story

Opis: Tematem konferencji, która w całości odbędzie się w języku angielskim, są szeroko rozumiane zagadnienia ciała i cielesności w narracjach historycznych – od cielesności rozumianej metaforycznie jako figury narracyjnej po bardzo dosłowne odniesienia do ciała w tekstach historycznych i w historiografii. Pośród zagadnień poruszanych przez prelegentów z Europy, obu Ameryk oraz Azji będzie można znaleźć takie wątki, jak historia odwzorowywań ciała w kulturze, cielesność jako przestrzeń (w) historii, historyczne geografie cielesności, choroby oraz kulturowe odwzorowania śmierci w historii, monstrualność ciała w narracjach historycznych i okołohistorycznych, transcielesność i estetykę cielesności w historii oraz traumatyzację cielesności w historii i zorientowane na cielesność historie traumy.

Gośćmi honorowymi, którzy wygłoszą konferencyjne wykłady plenarne, będą dr Willemijn Ruberg (Uniwersytet w Utrechcie), dr Richard Sugg (Uniwersytet w Durham) oraz prof. dr hab. Zbigniew Białas (Uniwersytet Śląski).


zdjęcie: młoda kobieta z walizkąA suitcase of her own: women and travel

Termin: 20–23 września

Miejsce: Szczyrk

Organizator: Zakład Studiów Postkolonialnych i Literatur Podróżniczych oraz Instytut Kultur i Literatur Anglojęzycznych

Opis: Międzynarodowa konferencja naukowa, której motywem przewodnim spotkania stanie się kobieta w podróży. Wśród poruszanych kwestii znajdą się następujące zagadnienia:

  • motyw kobiety w literaturze podróżniczej,
  • kobieca literatura podróżnicza,
  • podróż jako ucieczka od płci,
  • podróż jako misja,
  • motyw flaneureuse
  • dyskurs różnicy – analiza poetyki użytej w literaturze podróżniczej,
  • kobiece / feministyczne,
  • dyskurs jako wyzwanie, przeciwwaga, sprzeciw wobec patriarchalnego dyskursu,
  • kobieca perspektywa czasu w podróży,
  • emigracja, wygnanie, misjonarki, pielgrzymi, uchodźcy,
  • handel żywym towarem,
  • podróż jako ucieczka, podróże odmieniające życie,
  • reprezentacje podróżniczek w sztuce, muzyce i filmie.

Wśród prelegentów znajdą się m.in.: Linda Cracknell, Sarah Le Fanu, Olga Tokarczuk, dr Meyda Yeğenoğlu (University of Tampere, Institute for Advanced Social Research). Językiem konferencji będzie język angielski.


zdjęcie: żółto-czarny motyl na wyciągniętej dłoniZootanatos

Termin: 25–26 września 

Miejsce: Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka (CINiBA) w Katowicach

Organizator: Laboratorium Animal Studies — Trzecia Kultura przy Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego oraz Zakład Historii Literatury Rosyjskiej 

 Opis: To III interdyscyplinarna konferencja naukowa z cyklu „Człowiek – Inny/Obcy Byt”. Tematem tegorocznej edycji będzie „Zootanatos”. Konferencja, która adresowana jest do literaturoznawców, językoznawców, historyków, filozofów, kulturoznawców, etnologów, psychologów, weterynarzy, biologów, ma na celu zaprezentowanie dawnych i współczesnych zootanatologii, czyli tematu śmierci zwierząt w jej różnych formach i przejawach. W centrum zainteresowania znajdzie się refleksja naukowa na temat śmierci/umierania zwierząt w różnych okolicznościach (działania wojenne, korrida, rzeźnia, polowanie, kłusownictwo, wędkarstwo, doświadczenia medyczne, walki zwierząt) i w warunkach naturalnych w wieloaspektowym kontekście filozoficznym, etycznym, ekologicznym, literackim, kulturowym, medycznym i weterynaryjnym, społecznym, psychologicznym, etnograficznym, religijnym i in.

Wśród poruszanych zagadnień znaleźć się mogą: wymiary śmierci zwierząt, „umieranie” czy „zdychanie” zwierząt, wspólnota losu ludzkiego i zwierzęcego w obliczu śmierci, jak uwrażliwiać na śmierć istot pozaludzkich, wymieranie czy zabijanie gatunków, „wieczne życie” i wszelkie inne propozycje badawcze dotyczące fenomenu śmierci.

Organizatorami wydarzenia są Laboratorium Animal Studies – Trzecia Kultura przy Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego oraz Zakład Historii Literatury Rosyjskiej.


zdjęcie promujące konferencję "Rusycystyka i współczesność". Widok na Moskwę

Rusycystyka i współczesność

Termin: 27–29 września

Miejsce: Wydział Filologiczny w Sosnowcu

Organizator: Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej

Opis: Planowana konferencja będzie poświęcona współczesnym rusycystycznym badaniom językoznawczym, literaturoznawczym oraz przekładoznawczym. Uczestnicy podejmą dyskusję m.in. nad związkami kultury rosyjskiej z kontekstem społeczno-politycznym współczesności, nad pojęciem tożsamości i mentalności rosyjskiej czy procesem komunikacji międzykulturowej. Wśród proponowanych zagadnień znajdą się także te dotyczące nauczania języka specjalistycznego czy miejsca nowych technologii w procesie nauczania języka rosyjskiego. Spotkanie międzynarodowego grona rusycystów będzie ponadto okazją do wymiany doświadczeń związanych z nauczaniem języka rosyjskiego jako obcego. XX jubileuszowe spotkanie rusycystów z Europy i Azji po raz pierwszy odbędzie się w murach Uniwersytetu Śląskiego. Językiem roboczym konferencji będzie język rosyjski. Współorganizatorami wydarzenia są: Rosyjski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny w Sankt Petersburgu, Odeski Uniwersytet Narodowy, Bałtycka Akademia Międzynarodowa w Rydze, Euroazjatycki Uniwersytet Państwowy w Astanie oraz Uniwersytet Rzeszowski. Patronat nad tegoroczną edycją wydarzenia objęli Stowarzyszenie Współpracy Polska–Wschód, Polskie Towarzystwo Rusycystyczne oraz Konsul Generalny Federacji Rosyjskiej.


zdjęcie: słuchacze zebrani w sali Rady Wydziału Filologicznego UŚ

Płeć awangardy

Termin: 18–20 października

Miejsce: Wydział Filologiczny w Katowicach

Organizator: Instytut Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego UŚ

Opis: Temat konferencji jest zaproszeniem do podjęcia interdyscyplinarnej refleksji nad niemal nieobecnym na gruncie polskiej humanistyki zagadnieniem relacji płci i awangardy. Perspektywa ta nie ogranicza się jednak do obecności czy raczej, zwłaszcza w polskiej literaturze i sztuce, nieobecności „kobiecej awangardy” i zadania pytania o powody niewielkiej aktywności kobiet jako autorek eksperymentatorskich gestów. Równie interesujące są bowiem awangardowe konstrukty kobiecości i męskości, na jakie napotykamy w literaturze i sztukach plastycznych, a – może zwłaszcza – w awangardowych manifestach i innego typu wypowiedziach o charakterze metaartystycznym. Podjęcie tematu „płci awangardy” skłania jednak również do prześledzenia w tej perspektywie założeń teoretycznych i filozoficznych dyskursów, zarówno tych należących do historii zachodniej myśli feministycznej, jak i tych rozwijających teorię awangardy. Uwaga badaczy zostanie skoncentrowana zarówno na awangardach historycznych, jak i neoawangardach, skłaniając do zakreślenia szerokich ram czasowych, obejmujących zjawiska XX i XXI wieku. Natura awangardowego gestu, wymierzanego stale w instytucje sztuki i niwelującego wszelkie w obrębie niej podziały, zmusza natomiast do rozszerzenia obszaru badawczego zainteresowania na wszystkie dziedziny artystycznej aktywności, a kosmopolityzm awangardy nakazuje z kolei zniesienie narodowych ram refleksji.


zdjęcie: Heinrich BöllPoetus literarus. Heinrich Böll zum 100. Geburtstag

Termin: 19–20 października

Miejsce: Biblioteka Śląska

Organizatorzy: Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego, Köln-Kattowitz Verein, Biblioteka Śląska

Opis: W 2017 roku przypada setna rocznica urodzin niemieckiego noblisty, Heinricha Bölla (1917–1986). Z tej okazji Instytut Filologii Germańskiej Uniwersytetu Śląskiego wraz z Köln-Kattowitz Verein oraz Biblioteką Śląską organizuje konferencję naukową pt. „Poetus literarus. Heinrich Böll zum 100. geburtstag”, poświęconą twórczości kolońskiego pisarza, która odbywać się będzie od 19 do 20 października 2017 roku w Bibliotece Śląskiej w Katowicach. Heinrich Böll należał w okresie powojennym do pisarzy społecznie i politycznie zaangażowanych, zajmujących stanowisko w sprawach ważkich dla całego narodu niemieckiego. Nie szczędził przy tym krytyki i otwarcie wypowiadał swoje sądy, co przysporzyło mu wielu przeciwników i miano „kalającego własne” gniazdo. Czołowy powojenny krytyk niemiecki Marcel Reich-Ranicki doceniał wprawdzie bezkompromisową postawę pisarza, jego zmysł do wyszukiwania tematów trudnych, często niewygodnych, ale uważał, że we współczesnym świecie pisarstwo Bölla skazane jest na zapomnienie. Śledząc wypowiedzi autora, czytając jego powieści, dostrzec można wiele sformułowań oddających dylematy naszych czasów. Böll zwracał już wówczas uwagę na problem migracji, przemieszczania się, pojęcie „małej ojczyzny”, rolę mediów w życiu codziennym człowieka czy solidaryzował się z tzw. ludzkimi śmieciami. Setna rocznica urodzin pisarza skłania do ponownej refleksji nad dziełem niemieckiego noblisty i podjęcia dyskusji nad aktualnością jego książek. Organizatorzy konferencji stawiają sobie za cel przypomnienie nie tylko klasycznych utworów prozatorskich pisarza, ale także zwrócenie uwagi na jego twórczość publicystyczną, wydane niedawno pamiętniki czy listy. Honorowym gościem konferencji będzie syn pisarza – René Böll.


zdjęcie: grafik rysujący twarz mężczyzny

Być artystą i mówić o artyście. W kręgu problematyki artystowskiej w niemieckich i polskich tekstach kultury

Termin: 16–17 listopada

Miejsce: Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka

Organizator: Instytut Filologii Germańskiej

Opis: Zdefiniowanie pojęcia ‚artysta’ (w niemieckojęzycznym kręgu kulturowym słowo ‚Künstler’ oznacza człowieka tworzącego kreatywnie dzieła sztuki, w szerokim tego słowa znaczeniu), określenie jego pozycji w polu sztuki nie jest łatwym przedsięwzięciem. Postać artysty pociąga za sobą cały kompleks zróżnicowanych problemów, począwszy od indywidualnych uwarunkowań osobowości twórcy, poprzez czynniki wpływające na jego rozwój, często ambiwalentną kwestię talentu jako specjalnego daru lub też przekleństwa; analiza tej postaci opiera się niemal zawsze na relacji artysta a społeczeństwo i stosunku do własnej twórczości. Mnogość zagadnień nie ułatwia dotarcia do odpowiedzi i implikuje ich subiektywizm. Uczestnicy konferencji będą się zastanawiać nad następującymi kwestiami: czy wraz ze śmiercią podmiotu nastąpiła także śmierć samego artysty, czy wobec faktu, że opowiedziano już wszystkie wielkie historie, postmodernistyczny twórca rzeczywiście skazany jest na renarrację i poruszanie się w przestrzeni intertekstualnej gry, czy może samo pojęcie artysty wymaga redefinicji, a jeżeli tak, jakie kryteria winny lec u jej podstaw? W oparciu o teksty kultury niemieckiej lub/i polskiej od drugiej połowy XVIII wieku aż po czasy współczesne przedmiotem naukowego (ukierunkowanego komparatystycznie) namysłu uczynione zostaną w szczególności następujące zagadnienia:

  • stan badań: przegląd narzędzi oraz pozycji badawczych,
  • artysta współczesny wobec tradycji,
  • artysta współczesny: kim jest?,
  • czy istnieje mitologia artysty współczesnego?,
  • wyobrażenia o artyście w ujęciu komparatystycznym,
  • rola artystycznych przyjaźni,
  • artysta wobec systemów/władz/zagrożenia wolności twórczej,
  • Künstlerroman: problemy definicji, ewolucja gatunku,
  • artysta w kulturze niemieckiej i polskiej – studia porównawcze,
  • implementacja teorii socjologicznych, estetycznych i antropologicznych w badaniach literaturoznawczych, oscylujących wokół problematyki artystowskiej,
  • artysta versus artystka: dyskurs artystowski w ujęciu genderowym,
  • w jakim celu mówić dzisiaj o artyście? Nowe wyzwania i perspektywy badawcze.

Językami obrad będą języki niemiecki i polski.

Accessibility