„Zofia Rydet – dziedzictwo kulturowe i eksperyment fotograficzny”

dr Adam Pisarek, mgr Jakub Dziewit (Zakład Teorii i Historii Kultury, Instytut Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych)

Badania prowadzone w ramach grantu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (nr rej. 2bH 15 0259 83). Twórczość Zofii Rydet jest zagadnieniem dopiero rozpoznawanym i upowszechnianym dla szerokiego odbioru społecznego. Prace te już za życia autorki cieszyły się zainteresowaniem i uznaniem krytyków sztuki. Przychylność krytyki nie mogła wówczas być jeszcze podstawą do opracowania spójnej teorii artystycznych funkcji jej dzieła. Stało się tak z kilku powodów. Po pierwsze, mamy tu do czynienia z dziełem, które powstawało nieprzerwanie przez kilkadziesiąt lat życia autorki. Było zatem z tych, o których mówi się, że są rodzajem pisania czy tworzenia sobą. Brakowało historycznego dystansu dla tak obszernego materiału, by można było ocenić jego wartość artystyczną. Po drugie, Rydet nie doczekała się także, co podkreślali już ówcześni krytycy, doceniający wartość tej twórczości, gruntownego opisu naukowego z perspektywy antropologii czy socjologii kultury. W tym wypadku wąska recepcja znawców problemów sztuki i fotografii obejmowała wstępne propozycje oceny estetycznej. Nie brano przy tym pod uwagę dokumentalnego znaczenia tych prac. Z perspektywy blisko 20 lat wyłania się jeszcze jeden, niedoceniany dotąd aspekt tradycji kultury polskiej i jej materialnego dziedzictwa, o który należy uzupełnić zakres problematyki badawczej. Rydet pozostawiła po sobie zapis świata, który w znacznej części nie istnieje, a zaczyna funkcjonować jako rodzaj etnograficznego śladu kultury. Pełni funkcję dokumentu, od którego można śledzić dynamikę zmian społecznych w Polsce na przestrzeni ostatniego 20-lecia. Te dwa wymiary twórczości Zofii Rydet, artystyczny i dokumentalny, decydują o potrzebie interdyscyplinarnego ujęcia tematu. Wyznaczają tym samym kolejne pytania o zagadnienia tożsamości jednostkowej i zbiorowej, antropologicznych uniwersaliów wywiedzionych z fotograficznego materiału, dzieląc jego artystyczne aspekty między funkcje podmiotu/perceptora przygotowującego materiał a historie opisane w obrazie fotograficznym (reprezentacje kultury materialnej, człowiek, zbiorowość wobec przestrzeni i formy jej aktywnego kształtowania).

W ramach projektu prowadzone są badania terenowe dotyczące lokalnych obiegów fotografii, praktyk robienia i oglądania zdjęć oraz norm i wartości kulturowych, które są za ich pomocą transmitowane.

 

Accessibility