„Teatr amatorski”

dr hab. Dorota Fox (Zakład Teatru i Dramatu, Instytut Nauk o Kulturze i Studiów Interdyscyplinarnych)

Obecnie obszarem moich zainteresowań naukowych jest szeroko rozumiana kultura teatralna ze szczególnym uwzględnieniem działań teatralnych grup amatorskich, przede wszystkim w regionie Śląska. W badaniach ujmuję je jako aktywność samorodną, podejmowaną przez grupę ludzi niejako na marginesie ich działalności zawodowej innego typu, nie nakładającą na nich żadnych sankcji, bo opartą na zasadzie pełnej dobrowolności i dowolności, aktywności, której zasadniczym celem jest czynne uczestnictwo w kulturze na miarę własnych możliwości, wedle własnego programu i postawionych sobie doraźnie celów.

Interesuje mnie przede wszystkim: teatr ludowy (włościański, wiejski, obrzędowy), teatr szkolny, teatr młodzieżowy, teatr środowiskowy oraz teatr wielopokoleniowy. O charakterze każdego z wymienionych typów, jego swoistości decyduje przede wszystkim ścisły związek z określonym środowiskiem, w którym się zrodził samorodnie i rozwijał przez dziesięciolecia, tworząc własną tradycję, czasem wypracowując określony styl widowisk. Rozpatruję je i badam w tym właśnie kontekście socjologiczno-kulturowym, a nie estetycznym, co pozwala ujawnić rozmaite motywacje twórców i animatorów ruchu, także realizowane funkcje, ale przede wszystkim pozwala uchwycić kierunek przeobrażeń, proces wyciszania dawnych form teatru amatorskiego i powstawanie nowych jego nurtów. Badania te wymagają przede wszystkim kontaktów z konkretnymi twórcami i animatorami ruchu amatorskiego oraz udziału w festiwalach teatralnych dedykowanych amatorom oraz grupom niezależnym. Ich potrzeba związana jest z renesansem działań amatorów. Od kilkunastu lat nurt teatru amatorskiego ponownie się bowiem odradza, już nie jako swoista „ludowizna”, ale sposób kultywowania tradycji, odmiana widowiska spod znaku „dziedzictwa w akcji” i teatru historii lokalnych. Dowodem na to jest reaktywacja dawnych zespołów amatorskich i powstawanie nowych: grup seniorów, starających się zachować i kultywować dawne tradycje, a także grup wielopokoleniowych o niebagatelnym znaczeniu, uprawiających swoistą edukację tak w zakresie warsztatu aktorskiego jak też historii miejsca, zwyczajów, treści lokalnej kultury.

Accessibility