„Gramatyczno-semantyczne zagadnienia konfrontatywne francusko-polskie z perspektywy tłumaczenia automatycznego”

dr Michał Hrabia (Zakład Językoznawstwa Stosowanego i Translatoryki, Instytut Języków Romańskich i Translatoryki)

Prowadzone przeze mnie badania koncentrują się wokół problematyki przekładu automatycznego z języka francuskiego na język polski i z polskiego na francuski. Metodologia badań oparta jest na założeniach ujęcia zorientowanego obiektowo Wiesława Banysia – koncepcji leksykograficznej, za cel stawiającej sobie taki opis języka naturalnego, który byłby informatycznie implementowalny tzn. w pełni zrozumiały dla komputera. Perspektywa traduktologiczna determinuje typowo synchroniczny, komparatystyczny (polsko-francuski) charakter analiz. Poruszane zagadnienia sytuują się przede wszystkim na płaszczyźnie szeroko rozumianej semantyki z uwzględnieniem idiosynkratycznych uwarunkowań składniowych. Zakres tematyczny prowadzonych badań jest szeroki i obejmuje m.in.:

  1. analizę iteratywności czasowników ruchu,
  2. zagadnienie negacji w języku polskim i francuskim (w tym przede wszystkim tzw. ne explétif),
  3. formalizmy opisowe stosowane w ujęciu zorientowanym obiektowo.

 

Ad 1

Wykorzystanie paradygmatu obiektowego w badaniach aspektologicznych stanowi swoiste novum i jest świadectwem szerokich możliwości deskryptywnych ujęcia zorientowanego obiektowo. Analizie dezambiguizacyjnej typu obiektowego poddawane są francuskie czasowniki ruchu (aller, rouler, circuler, conduire, prendre) tłumaczone na język polski jako jechać (wariant semelfaktywny) lub jeździć (wariant iteratywny). Konstruowane dla poszczególnych użyć czasowników schematy składniowo-semantyczne (będące jednym z formatów opisowych stosowanych w ujęciu zorientowanym obiektowo) pozwalają na ich efektywne odwieloznacznienie, a tym samym – właściwe przetłumaczenie na język polski, co przyczynić się ma do polepszenia jakości translacji automatycznej.

 

Ad 2  

W ramach badań nad negacją podejmowane są próby zorientowanego obiektowo opisu tzw. ne explétif, tzn. negacji z semantycznego punktu widzenia niepotrzebnej czy wręcz sprzecznej z intencją komunikacyjną nadawcy. Okazuje się, że negacja tego typu nie jest właściwa jedynie dla języka francuskiego; jej warianty, aczkolwiek nie zawsze paralelne z użyciami francuskimi, zaobserwować można również w polszczyźnie (np. Boję się, żeby nie przyszedł, Nie przeczę, że tego nie powiedziałem itp.). Dokładna komparatystyczna analiza tego typu negacji i jej odpowiednia formalizacja pozwoli na uniknięcie wielu błędów tłumaczeniowych popełnianych przez translatory automatyczne.

 

Ad 3

Odpowiednio sformalizowany opis języka jest warunkiem niezbędnym dla poprawności (zarówno semantycznej, jak i składniowej) tłumaczenia dokonywanego przez programy komputerowe. Ujęcie zorientowane obiektowo takich formalizmów dostarcza; niezbędna jest jednak weryfikacja ich kompatybilności z wymogami informatycznymi. Szczególną uwagę poświęcam koncepcji hierarchii klas obiektowych, która zorientowany obiektowo opis czyni wykonalnym dla lingwisty i zrozumiałym dla komputera. W niedalekiej przyszłości podjęte zostaną również próby stworzenia pierwszej aplikacji komputerowej wykorzystującej zdobycze ujęcia zorientowanego komputerowo.    

Accessibility