„Frazeologia, frazeotranslacja i frazeodydaktyka”

dr hab. Monika Sułkowska (Zakład Językoznawstwa Stosowanego i Translatoryki, Instytut Języków Romańskich i Translatoryki)

Prowadzone badania dotyczą szeroko rozumianej współczesnej frazeologii w ujęciu teoretycznym i stosowanym. Ich celem jest kompleksowa analiza i opis procesów frazeologizacji oraz ich wytworów w językach naturalnych, a także ukonstytuowanie oraz rozwój nowych dyscyplin frazeologii stosowanej, takich jak frazeotranslacja i frazeodydaktyka. Badania mają także konkretne przełożenia praktyczne w obszarze tworzenia dobrych słowników frazeologicznych oraz podręczników i narzędzi on line przeznaczonych do kształcenia w zakresie frazeologii.

Analizowane zagadnienia:

  • Studia porównawcze związków frazeologicznych w różnych językach naturalnych.
  • Fenomen kostnienia związków wyrazowych w językach; różne stopnie ich leksykalizacji.
  • Aspekty semantyczne i składniowe wyrażeń skostniałych: pojęcie i granice związku frazeologicznego, znaczenie literalne i przenośne, referencja frazeologizmów, itp.
  • Międzyjęzykowa ekwiwalencja frazeologizmów, przysłów oraz idiomów.
  • Frazeologia i jej wytwory w procesie tłumaczenia.
  • Frazeologizacja na gruncie badań kognitywnych: kostnienie jako efekt percepcji i operacji mentalnych; metafora i metonimia we frazeologizmach; struktury skostniałe i ich analiza w perspektywie prototypowej.
  • Związki frazeologiczne w dydaktyce języków obcych: nauczanie i przyswajanie frazeologizmów, metody ułatwiające ich zapamiętywanie; funkcjonowanie pamięci w zakresie skostniałych związków wyrazowych.
  • Rozwijanie kompetencji frazeologicznych (biernych i czynnych).
  • Kształcenie i doskonalenie tłumaczy oraz przyszłych nauczycieli języków obcych w zakresie związków frazeologicznych.
  • Frazeodydaktyka i frazeotranslacja jako nowe obszary badawcze językoznawstwa stosowanego.

 

Ważniejsze projekty badawcze:

Kierownik projektu w ramach grantu MNiSW i NCN nr N N104 057439 na lata 2010-2012, zatytułowanego Od frazeologii do frazeodydaktyki: rozumienie i przyswajanie frazeologizmów oraz rozwijanie kompetencji frazeologicznych w języku obcym (na przykładzie języka francuskiego).

Projekt poświęcony był badaniom z zakresu frazeologii, a zwłaszcza frazeodydaktyki. Badania te stanowią połączenie analiz językoznawczych i glottodydaktycznych. Projekt zakładał wielotorowe działania naukowe, które skupiały się przede wszystkim na zagadnieniach, takich jak:

  • analiza rozwoju kompetencji frazeologicznych na poziomie zaawansowanej nauki języka obcego (na przykładzie języka francuskiego);
  • zbadanie relacji pomiędzy łatwością lub trudnością w rozumieniu i przyswajaniu związków frazeologicznych w języku obcym, a stopniem utrwalenia tych struktur na poziomie semantycznym i składniowym;
  • problem kompozycyjności frazeologizmów (zwłaszcza gradacja tego zjawiska), a rozumienie i przyswajanie utrwalonych struktur wyrazowych w języku obcym;
  • kwestia typowości i struktur prototypowych we frazeologii oraz ich znaczenie we frazeodydaktyce;
  • analiza metod i technik ułatwiających nauczanie i uczenie się związków frazeologicznych oraz wnioski w postaci konkretnych sugestii frazeodydaktycznych.

Kierownik projektu zatytułowanego Użyteczność i efektywność nowych technologii we frazeodydaktyce. Kursy frazeodydaktyczne na platformie cyfrowej służące do rozwijania kompetencji frazeologicznych w językach obcych (francuskim, hiszpańskim i włoskim), którego wykonawcą jest zespół językoznawców romanistów z Instytutu Języków Romańskich i Translatoryki UŚ.

Wspólnym celem powyższych badań było lepsze poznanie zjawiska frazeologizacji w językach naturalnych oraz bardziej dogłębne zrozumienie procesów odbioru i przyswajania frazeologizmów, zwłaszcza w językach obcych. Autorka projektu przeprowadziła analizy i badania umożliwiające dojście do konstruktywnych wniosków, które mogą przyczynić się do ukonstytuowania i rozwoju współczesnej frazeodydaktyki. Mogą pomóc także efektywnie rozwijać kompetencje frazeologiczne w procesie nauki języka obcego. Przeprowadzone badania były wieloaspektowe, interdyscyplinarne i nowatorskie, ponieważ frazeologia w ujęciu frazeodydaktycznym jest nową dziedziną badawczą, zarówno w Polsce, jak i na świecie.

W ramach projektu realizowane są dwa cele: badawczy i wdrożeniowy.

Badawczym celem projektu jest analiza efektywności i skuteczności rozwijania kompetencji frazeologicznych w językach obcych z wykorzystaniem platformy cyfrowej. Badania obejmują najważniejsze zagadnienia i problemy pojawiające się w sytuacji wykorzystywania nowych technologii oraz samej koncepcji kształcenia na odległość do rozwijania i doskonalenia kompetencji w zakresie frazeologii obcych. Projekt zakłada zbadanie różnorodnych metod, narzędzi, strategii i technik stosowanych w kształceniu dystansowym, które tym razem są użyte w dydaktyce frazeologii.

Natomiast w części aplikacyjnej projekt zakłada opracowanie na platformie cyfrowej bazy leksykalno-frazeologicznej oraz ćwiczeń interaktywnych z zakresu jednostek frazeologicznych (takich, jak: idiomy, kolokacje, frazemy, paremia, itp.) w trzech językach romańskich: francuskim, hiszpańskim i włoskim. Opracowane w ten sposób kursy frazeodydaktyczne kierowane będą do osób uczących się języków obcych na wyższym poziomie zaawansowania (B2 – C2) i będą dostępne on line.

Accessibility