„Od biblioteki 1.0 do 3.0. Komputeryzacja bibliotek naukowych w Polsce – historia i współczesność”

dr Izabela Swoboda (Zakład Zarządzania Informacją, Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej)

Biblioteka naukowa immamentnie wpisuje się we wszystkie procesy związane ze sferą życia społecznego i naukowego, które w ciągu ostatniego półwiecza, najpierw powoli, a później coraz szybciej były majoryzowane przez techniki komputerowe, szybko rozwijające się technologie informacyjno-komunikacyjne oraz kształtującą się nową strukturę społeczną – społeczeństwo informacyjne. Rozwój Internetu uwypuklił zmiany społeczne związane z globalizacją i wykreował nowe wymagania społeczne, takie jak swoboda komunikowania się, zmiana zachowań informacyjnych, oraz stworzył nowego użytkownika biblioteki naukowej.

Przedmiotem badań prowadzonych w ramach projektu jest proces komputeryzacji polskich bibliotek naukowych na przestrzeni ostatniego półwiecza. Proces ten, jego rozwój, stan zaawansowania rozpatrywany jest w dwu płaszczyznach: z punktu widzenia struktury organizacyjnej biblioteki jako instytucji i pełnionych przez nią funkcji oraz z punktu widzenia użytkownika, jego potrzeb informacyjnych i możliwości korzystania z usług proponowanych przez bibliotekę. Zatem badaniem objęto problematykę narzędzi i technologii służących usprawnieniu pracy bezpośrednio w bibliotekach, zwracając uwagę na pojawiające się problemy związane z wdrażaniem technologii informacyjno-wyszukiwawczych i ich wpływ na organizację i zarządzanie biblioteką. Drugim obszarem eksploracji stała się problematyka organizacji dostępu do informacji i wiedzy gromadzonej lub udostępnianej w bibliotekach. Poza swoim katalogiem skomputeryzowana biblioteka naukowa organizuje dostęp do katalogów centralnych, katalogów innych bibliotek, różnorodnych źródeł informacji (baz danych komercyjnych i w wolnym dostępie). Początkowo był to przede wszystkim dostęp do informacji bibliograficznej, później także faktograficznej i pełnotekstowej (czasopisma elektroniczne, biblioteki cyfrowe, repozytoria prac). W XXI wieku komputeryzacja biblioteki dla użytkownika, także w Polsce, oznacza dostęp online do informacji, wiedzy i usług. Obie płaszczyzny łączy problematyka współpracy bibliotek, która jest głównym czynnikiem zapewniającym efektywną komputeryzację omawianych placówek.

Accessibility