„Aspekty bibliofilstwa XIX i XX wieku – bibliomania”

dr Karol Makles (Zakład Historii Książki i Bibliotek, Instytut Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej)

Miłośnictwo książkowe, mające długą i bogatą tradycję, poddawane było wielokrotnie tworzonym przez zbieraczy oraz naukowców opisom. Istnieje wiele definicji a także charakterystyk bibliofilstwa, od najprostszych po najbardziej złożone. Dziedzina ta nie doczekała się jednak określenia pełnego i przemyślanego. Niektóre definicje, lakoniczne, zdają się być nadmiernie upraszczające. Niejednoznaczność określenia bibliofilstwa sprzyja wielu nieporozumieniom i wypaczeniom. Mimo bogatego aparatu badawczego do tej pory nie wyznaczono granic bibliofilstwa. Historiografia dostarcza nam wiele świadectw miłości do książki, które umieścić należy poza granicami białej – zatem czystej i etycznej – relacji pomiędzy czytelnikiem a dziełem, zwanej potocznie bibliofilstwem. Aspekty – którym poświęcony jest temat badawczy – znajdują się na peryferiach opisywanego zjawiska szlachetnej pasji kolekcjonerstwa, a część z nich z pewnością nie ma z nią związku. Mowa tu o tytułowej – równie wieloznacznej – bibliomanii. Spierać by się można, czy jest ona jeszcze jakąś formą bibliofilstwa – jego patologiczną odmianą – czy też zjawiskiem na tyle wynaturzonym, że nie mieszczącym się już w pojęciu bibliofilstwa. Podjęta problematyka ma charakter interdyscyplinarny, gdyż znajduje się na styku kilku nauk, z których najbardziej znaczącymi są – obok głównej bibliologii (księgoznawstwa historycznego) – psychologia, literaturoznawstwo, socjologia i prawo. Szczegółowa obserwacja problemu – której poświęcone są wieloaspektowe badania – ma w pierwszym rzędzie, podjąć próbę oddzielenia od siebie dwóch bliskich, nagminnie mylonych pojęć. Analiza źródeł, pozwoli ponadto wskazać początki bibliomanii, jej dzieje oraz ewolucje w naukowym i społecznym spostrzeganiu zjawiska.

 

 

Accessibility