Najczęściej zadawane pytania (191) Ortografia (469) Interpunkcja (161) Wymowa (61) Znaczenie (177) Etymologia (260) Historia języka (21) Składnia (257) Słowotwórstwo (103) Odmiana (270) Frazeologia (110) Poprawność komunikacyjna (196) Nazwy własne (316) Wyrazy obce (62) Różne (144) Wszystkie tematy (2607)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-11-08
Czy nazwa miejscowości Krzywosądz w województwie kujawsko-pomorskim jest rodzaju męskiego czy żeńskiego. Nie figuruje ona w jakimkolwiek słowniku ortograficznym czy słowniku języka polskiego.
Analogicznie do rzeczownika mosiądz - wydaje się, że powinien to być rodzaj męski, jednak w samej miejscowości i na stronach internetowych jej poświęconych powszechny jest rodzaj żeński, a więc: Krzywosądzy, Krzywosądzę, Krzywosądzą. Urząd Wojewódzki twierdzi, że nazwa ma rodzaj męski.
Nazwę tę można znaleźć w „Urzędowym wykazie nazw miejscowości” (dostępnym także w wersji elektronicznej tu: http://ksng.gugik.gov.pl/urzedowe_nazwy_miejscowosci.php), w którym to na s. 1028 podaje się zakończenie dopełniacza ~dza, co jednoznacznie wskazuje na męski rodzaj nazwy.
To fakt, że w lokalnych nazwach, a nawet w XIX-wiecznych dokumentach historycznych dotyczących powstania styczniowego częściej pojawia się forma żeńska niż męska, ale urząd ma – jak widać – swoje racje. Problem ten wymagałby dłuższych kwerend historycznojęzykowych, które zapisu we wspomnianym wykazie i tak by nie zmieniły, przynajmniej na razie.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-11-08
Nurtuje mnie problem odmiany nazwy miejscowości Pisz.

Nazwę tego miasta odmieniamy następująco:
D. Pisza,
C. Piszowi,
B. Pisz,
N. (z) Piszem,
Ms. (o) Piszu.
Formy odmiany trudniejszych wyrazów pospolitych oraz nazw własnych, a nawet utworzone od tychże nazw przymiotniki podaje dostępny online „Wielki słownik ortograficzny PWN”: so.pwn.pl.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-11-08
Szanowni Państwo!
Zajmuję się promocją i organizacją gry w golfa w Polsce, tak więc często zdarza mi się pisać o tej dyscyplinie sportu.
Mam pytanie dotyczące używania przyimków w lub na w kontekście pól golfowych i ich nazw własnych. W zdaniu Turniej odbył się na polu golfowym Sobienie Królewskie oczywiste wydaje mi się użycie przyimka na, jednak gdybym chciała pominąć określenie pole golfowe, czy powinnam użyć przyimka w czy na?
Przykład: Turniej odbył się na Sobieniach Królewskich czy jednak Turniej odbył się w Sobieniach Królewskich?
Sobienie Królewskie to zarówno nazwa miejscowości, jak i nazwa pola. Często jednak jest tak, iż nazwa pola wcale nie jest tożsama z nazwą miejscowości, na przykład jest pole Amber Baltic i czy wówczas powinnam używać na Amber Baltic czy Amber Baltic?
Analogicznie przy pisaniu o piłce nożnej używamy na stadionie czy na Narodowym, dlatego zwyczajowo używam również przy pisaniu o polach golfowych przyimka na, jednak ostatnio zwrócono mi uwagę, iż jest to niepoprawne.
Byłabym wdzięczna za wyjaśnienie tej kwestii.
Szanowna Pani,
golf charakteryzuje precyzja, a to na mnie – osobę odpowiadającą – nakłada pewne zobowiązania. Od razu jednak się usprawiedliwię – w przypadku przyimków w oraz na czasami trudno jednoznacznie rozstrzygnąć, jaką formę wybrać, często bowiem o ich użyciu decyduje zwyczaj językowy. Są jednak pewne wytyczne, które mogą mieć zastosowanie w opisywanym przez Panią przypadku. Gdy chcemy wskazać, że coś odbywa się na dużej, otwartej przestrzeni, wtedy używamy przyimka na. Gdy chcemy odnieść się do przestrzeni zamkniętej, czy w ogóle w jakiś sposób ograniczonej, wtedy naturalniejsze wydaje się użycie przyimka w. Pole jest niewątpliwie miejscem otwartym i zewnętrznym, dlatego jak najbardziej turnieje odbywają się na nim. Co jednak w sytuacji, gdy rzeczownik pole zostanie pominięty? W „Nowym słowniku poprawnej polszczyzny” pod red. A. Markowskiego można przeczytać, że przyimek na „tworzy wyrażenia wskazujące, że coś odbywa się na powierzchni tego, co nazywa przyłączany rzeczownik”. I choć celem golfistów jest, aby piłka wpadła pod powierzchnię, czyli do dołka, nie będzie chyba zbytnim nadużyciem, jeśli uznamy, że sport ten wiąże się z otwartą przestrzenią. Z tego wynika, że powiemy o turnieju golfowym, iż odbywa się na polu Sobienie Królewskie i na Sobieniach Królewskich. Użycie przyimka na z nazwą własną pełni tu jeszcze jedną istotną rolę – pozwala odróżnić obiekt sportowy od miasta (w Sobieniach Królewskich oznacza, że coś odbywa się właśnie w tej miejscowości, ale niekoniecznie w określonym obiekcie), jest precyzyjniejsze, a tym samym chętnie w języku wykorzystywane, bo zwiększa komunikacyjną efektywność.
Z wyrazami szacunku
Ewa Biłas-Pleszak

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-11-08
Jak poprawnie odmienić nazwisko Thier? Rozmawiam o Józefie Thierze czy o Józefie Thier?
Nawet nazwiska obce na gruncie polskim podlegają odmianie, zwłaszcza zaś takie, które nie sprawiają kłopotów fleksyjnych , ponieważ ich zakończenie jest podobne do wyrazów, które odmieniamy z łatwością, równie łatwo zatem dopasujemy obce nazwisko do rodzimych wzorców odmiany. W tym wypadku łatwo o analogię do rzeczownika pospolitego bankier.
Formy przypadków są następujące:
M. Józef Thier,
D. Józefa Thiera,
C. Józefowi Thierowi,
B. Józefa Thiera,
N. (z) Józefem Thierem,
Ms. (o) Józefie Thierze.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-10-10
Jak powinna wyglądać odmiana nazwiska znanego francuskiego filozofa? W mianowniku to Michel Onfray.
W polszczyźnie odmienia się większość nazwisk zarówno rodzimych, jak i obcych, należy tylko ustalić, jaki jest wzór odmiany. Najważniejszą wskazówką jest to, jaka głoska (nie litera!) kończy wyraz, czyli jak się nazwisko wymawia. Nazwisko Onfray wymawiamy [onfre], zaliczymy je zatem do grupy nazwisk męskich zakończonych na samogłoskę -e w liczbie pojedynczej (podobnie jak Linde, Kolbe, Rilke, Dante), a te na gruncie polskim odmieniają się jak zwykłe przymiotniki w rodzaju nijakim (np. trudne, białe, dobre), z tą różnicą, że w nazwach własnych w narzędniku i miejscowniku zamiast końcówki -ym (np. trudnym, białym, dobrym) dodajemy -em (np. Lindem, Kolbem, Rilkem, Dantem).
Skoro nazwisko nas interesujące inaczej się wymawia niż zapisuje, bo liter jest w nim więcej niż głosek, zasady pisowni polskiej nakazują, by zaznaczyć różnicę ilościową pomiędzy składem głoskowym (wymową) a składem literowym (pisownią), oddzielając za pomocą apostrofu końcówki fleksyjne kolejnych przypadków od oryginalnej postaci nazwiska.
Formy liczby pojedynczej przedstawiałyby się następująco:

M. Michel Onfray
DB. Michela Onfray’go [wym. onfrego]
C. Michelowi Onfray’mu [wym. onfremu]
N. (z) Michelem Onfray’m [wym. onfrem]
Ms. (o) Michelu Onfray’m [wym. onfrem]

Podobnie odmieniają się nazwiska francuskich literatów: Rabelais (wymawiane [rable]), Beaumarchais [wym. bomarsze]: Rabelais’go [wym. rablego], Rabelais’mu [wym. rablemu], Rabelais’m [wym. rablem], Beaumarchais’go [wym. bomarszego], Beaumarchais’mu [wym. bomarszemu], Beaumarchais’m [wym. bomarszem].

Szczegółowe, obszerne wskazówki dotyczące odmiany nazwisk polskich i obcych zamieszcza „Nowy słownik poprawnej polszczyzny” pod red. Andrzeja Markowskiego w haśle problemowym „Nazwiska”.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-04-22
Czy w nazwie Zespół Szkół Mechanicznych, Elektrycznych i Elektronicznych powinno się stawiać przecinek?
Nie ma powodu, aby unikać przecinka w nazwach instytucji, jeśli przecinek ów jest konieczny, aby oddzielić kolejne człony nazwy. Jako przykład warto wskazać nazwy ministerstw w III Rzeczpospolitej: Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Także wydziały i inne jednostki organizacyjne uniwersytetów – jeśli zajmują się więcej niż dwoma dziedzinami wiedzy – mogą przyjmować nazwy zawierające przecinek, np. Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii, Zakład Chemii Nieorganicznej, Metaloorganicznej i Katalizy. Nie należy zapominać również o nazwach imprez kulturalnych i innych wydarzeń, które skupiają się na wielu podmiotach, jak np. niegdysiejsze Dni Kultury, Oświaty, Książki i Prasy.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-04-16
Czy imię francuskiego filozofa Bergsona – Henri – jest odmienne?
Niektóre słowniki – jak „Nowy słownik poprawnej polszczyzny” pod red. Andrzeja Markowskiego – odnotowują francuskie imię Henri jako nieodmienne, w innych natomiast – jak w „Słowniku nazw własnych” Jana Grzeni – odnajdziemy formy odmiany: Henri, Henriego, Henriemu, Henrim. W polszczyźnie dopuszczalne jest nieodmienianie nazwisk czy imion, które są zakończone na sylabę akcentowaną, a imię Henri powinno być zgodnie z zasadami wymowy francuskiej wymawiane jako [ã-ri] z akcentem oksytonicznym (położonym na ostatniej sylabie) i jako takie spełniałoby wymieniony warunek. Imię francuskie jest jednak podobne do anglosaskiego Henry i z chęcią odmieniane, a nawet czasem z nim mylone, Henry natomiast przyjmuje w polszczyźnie następujące formy: Henry’ego, Henry’emy, Henrym (ta forma bez apostrofu).
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-04-15
Jak się odmienia nazwisko Morricone?
Nazwisko tego włoskiego kompozytora należy do grupy nazwisk i imion męskich zakończonych na samogłoskę -e (zob. też np. Bramante, Tornatore, Corleone, Dante, Reszke, Wende, Linde, Rilke, Kolbe). Nazwy te są odmieniane jak przymiotniki w rodzaju nijakim (np. nudne), w narzędniku i miejscowniku mają końcówkę fleksyjną -em, co odróżnia je od form odmiany przymiotników niebędących nazwami własnymi.
Odmiana wygląda następująco:
M. Morricone, Linde,
D. Morriconego, Lindego,
C. Morriconemu, Lindemu,
B. Morriconego, Lindego,
N. Morriconem, Lindem,
Ms. Morriconem, Lindem.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-03-30
Jak odmienia się nazwa Lyon?
Francuskie nazwy, w których na końcu wyrazu nie występuje różnica pomiędzy pisownią a wymową, nie sprawiają problemów w odmianie. Nazwa Lyon na gruncie polskim będzie przybierać podobne formy jak Babilon:

M. Lyon,
D. Lyonu,
C. Lyonowi,
B. Lyon,
N. Lyonem,
Ms. Lyonie.

W ustaleniu poprawnych form pisowni i odmiany nazw miejscowych pomóc mogą m.in. publikacje Jana Grzeni, takie jak „Słownik nazw własnych” czy „Słownik nazw geograficznych”, a także „Wielki słownik ortograficzny” PWN, dostępny także w wersji elektronicznej: http://so.pwn.pl/.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-03-28
Czy poniższe zdanie jest poprawnie zapisane? Jest ono fragmentem listu, który miały napisać dzieci: Niedawno odbyłam niesamowitą podróż do puszczy amazońskiej. Wiem, że nazwami własnymi są Nizina Amazonki czy kraina Amazonia. Stąd moje pytanie: czy taki wytwór, jak puszcza amazońska, można było w tym konkretnym przykładzie tak zapisać?Pytanie...
Zapis w podanym zdaniu jest poprawny. Wyrażenie puszcza amazońska nie jest nazwą własną, nie ma więc powodu, aby pisać je wielkimi literami.
Aldona Skudrzyk
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2014-03-27
Jak brzmi nazwa miejscowości Duszniki Zdrój dopełniaczu?
Zasady pisowni polskiej mówią, że jeśli nazwa miejscowa składa się z dwu lub więcej członów rzeczownikowych, które wspólnie identyfikują jednostkę administracyjną lub/i geograficzną, a więc miejscowość lub jej część, stosuje się łącznik – a zatem należy pisać Duszniki-Zdrój. Odmiana tej nazwy miejscowej jest następująca:

M. Duszniki-Zdrój,
D. Dusznik-Zdroju,
C. Dusznikom-Zdrojowi,
B. Duszniki-Zdrój,
N. Dusznikami-Zdrojem,
Ms. Dusznikach-Zdroju.

W ustaleniu poprawnych form pisowni i odmiany nazw miejscowych pomóc mogą m.in. publikacje Jana Grzeni, takie jak „Słownik nazw własnych” czy „Słownik nazw geograficznych”, a także „Wielki słownik ortograficzny” PWN, dostępny także w wersji elektronicznej: http://so.pwn.pl/.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2013-11-14
Jak odmienia się przez przypadki imię Nel?


Imię Nel jest nieodmienne. Gdyby było imieniem mężczyzny, odmieniałoby się jak Kornel, a więc: Nela, Nelowi, Nelem, Nelu. Jest to jednak – jak wiemy choćby z lektury powieści Sienkiewicza – imię kobiece. „Słownik imion” Jana Grzeni wyjaśnia, że jest to funkcjonująca w krajach anglosaskich skrócona forma imienia Helen lub imion o zakończeniu -ela / -nella, takich jak Pernella.
W polszczyźnie imię (a także nazwisko) noszone przez kobietę, które ma formę typową dla rzeczowników męskich (bezkońcówkową, pozbawioną typowej dla rzeczowników rodzaju żeńskiego końcówki -a), nie ulega odmianie przez przypadki i liczby. Można to zilustrować przykładem wspomnianej już Nel Rawlison, bo tu nazwisko również ma formę jak typowy rzeczownik rodzaju męskiego. Już jednak imię i nazwisko jej ojca jest odmienne: George Rawlison, George’a Rawlisona, George’owi Rawlisonowi, George’em Rawlisonem, George’u Rawlisonie.
Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2013-11-04
Szanowni Państwo, byłabym bardzo wdzięczna za odpowiedź na pytanie, jak brzmi poprawna odmiana nazwiska Zieja.
Zgodnie z regułą zasad pisowni polskiej (http://so.pwn.pl/zasady.php?id=629362) nazwisko to należałoby odmieniać następująco: lp. M. Zieja, DCMs. Ziei, B. Zieję, N. Zieją; lm. M. Ziejowie, DB. Ziejów, C. Ziejom, N. Ziejami, Ms. Ziejach.

Katarzyna Wyrwas

Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-06-27
Nie jestem pewna odmiany pewnych nazwisk na zaproszeniu: Kossmann – Państwa Kossmann czy raczej Kossmannów, BarczakBarczaków, SteckoStecków.
Powinno być: Państwa: Kossmannów, Barczaków, Stecków.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-06-27
Proszę o pomoc w odmianie nazwisk mężczyzn Kłak oraz Kozyr.
Poszczególne formy przypadków zależnych będą następujące – dla nazwiska Kłak: D. Kłaka, C. Kłakowi, B. Kłaka, N. Kłakiem, Ms. Kłaku; dla nazwiska Kozyr: D. Kozyra, C. Kozyrowi, B. Kozyra, N. Kozyrem, Ms. Kozyrze.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-06-27
Uprzejmie proszę o poradę w sprawie odmiany nazwiska Fuja. Czy w dopełniaczu powinno być Fui czy Fuji?
Poprawna forma dopełniacza to Fui.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-05-24
Bardzo proszę o informację, czy nazwisko Tymoszenko należy odmieniać? A więc czy poprawne jest zdanie: protest głodowy Julii Tymoszenko? Albo: rozmawiałem z Julią Tymoszenką?
Nazwiska kobiet zakończone na -o zgodnie z polskimi normami fleksyjnymi są nieodmienne, dobrze więc będzie: protest głodowy Julii Tymoszenko oraz rozmawiałem z Julią Tymoszenko.
Natalia Junkiert
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-02-20
Za kilka miesięcy wychodzę za mąż. Mój przyszły mąż nazywa się Płoć. Mam problem z zapisem tego nazwiska na zaproszeniach – konkretnie na zaproszeniu dla przyszłych teściów. Wiem, że nazwiska powinno się odmieniać, np. Zapraszamy Sz.P. Ewę i Adama Nowaków. Ale jak jest w przypadku nazwiska rodz. żeńskiego nie zakończonego -a? Sz.P. Ewę i Adama Płoć czy Ewę i Adama Płociów?
Polskie nazwiska par małżeńskich utworzone od form zakończonych na spółgłoskę, czyli np. Płoć, przyjmują w mianowniku postać z końcówką -owie (np. Płociowie), a w dopełniaczu i bierniku mają końcówkę -ów (np. nie ma Płociów, zapraszam Płociów). A zatem zapraszają Państwo na swój ślub Ewę i Adama Płociów.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-02-20
Jak odmienić poprawnie nazwę miejscowości Łazy w poniższym zdaniu? Nie lubił....
Dobrze jest: Nie lubił Łaz.
Katarzyna Mazur
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2012-01-24
Czy w zdaniu Czy w dzisiejszym świecie potrzebujemy bardziej Dedalów czy Ikarów? poprawnie odmieniono imię Dedal?
Tak, mamy tu dobrze odmienione to imię - użyty tu dopełniacz liczby mnogiej imienia Dedal brzmi właśnie Dedalów.
Katarzyna Mazur

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16