Najczęściej zadawane pytania (200) Ortografia (481) Interpunkcja (164) Wymowa (64) Znaczenie (181) Etymologia (267) Historia języka (21) Składnia (263) Słowotwórstwo (109) Odmiana (276) Frazeologia (112) Poprawność komunikacyjna (201) Nazwy własne (328) Wyrazy obce (64) Różne (145) Wszystkie tematy (2676)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2011-08-20
W „Raporcie końcowym z badania zdarzenia lotniczego nr 192/2010/11 samolotu Tu-154M nr 101 zaistniałego dnia 10 kwietnia 2010 r. w rejonie lotniska SMOLEŃSK PÓŁNOCNY” występują nazwy jednostek wojskowych pisane małymi literami. Przykładem: 13 eskadra lotnictwa transportowego, 36 specjalny pułk lotnictwa transportowego (od str. 3 i dalej). Jak to się ma do reguły pisania nazw własnych od dużej litery? Czy po przykładowych liczebnikach 13 i 16 występujących w nazwach jednostek wojskowych powinna być kropka? Zauważyłem, że w wojsku jest maniera pisania z dużej litery nazw jednostek wojskowych od szczebla brygady wzwyż.
Wszystkie człony pełnych nazw jednostek wojskowych każdego szczebla należy pisać wielkimi literami.
Co do kropki po liczebnikach – zasada jest taka, że stawia się ją tylko po zapisanych cyframi liczebnikach głównych, ale można z niej zrezygnować, jeśli z kontekstu jasno wynika, iż mamy do czynienia z liczebnikiem porządkowym, i nie ma niebezpieczeństwa, że ktoś pomyli go z głównym). W związku z tym kropka po liczebnikach podanych przykładach nie jest niezbędna, choć byłaby już konieczna w przypadku nazwy 1. Eskadra Lotnictwa Transportowego, bo nie jest do końca jasne, czy chodzi o pierwszą czy o jedną eskadrę.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-06-21
Dręczy mnie od jakiegoś czasu semantyka zwykłego codziennego także. Czy może ono zostać użyte w piśmie, w zasadzie równoznacznie z więc, np. w zdaniu Bardzo ją lubię, także trochę mi szkoda, że jej tam nie było? Czy to jest w ogóle poprawne, a jeśli jest – to czy tylko w wypadku używania języka potocznego, czy można również używać także w takim znaczeniu, pisząc?
Wyrażenie, o którym mowa w pytaniu, w znaczeniu ‘więc, zatem’ słowniki (a właściwie tylko jeden słownik – internetowe wydanie Słownika ortograficznego PWN) notują dopiero od paru miesięcy i każą pisać je ze spacją w środku, czyli tak że, co nie do końca mnie przekonuje (tak że ma głównie znaczenie sposobowe, nie wynikowe; ponadto w zdaniach wynikowych nie zmienia się tak że na tak iż, a w zdaniach sposobowych nie ma ku temu przeszkód). Tak że bliższa mi jest Pani/Pana intuicja językowa, chociaż – co można zauważyć w tym zdaniu – dostosowuję moją pisownię do normy, zgodnie z którą przykład z pytania powinien być zapisany: Bardzo ją lubię, tak że trochę mi szkoda, że jej tam nie było.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-06-08
Jakimi literami powinna być pisana nazwa firmy? Czy pierwsza litera ma być duża, a reszta mała? Czy też nazwa firmy może być cała napisana dużymi literami? Czy poprawne jest pisanie nazw niektórych firm, jak chcą ich właściciele, np.: LUKAS Bank SA czy PROFESCAPITAL Sp. z o.o.?
W pełnej nazwie instytucji wszystkie wyrazy z wyjątkiem przyimków i spójników piszemy wielkimi literami. Oczywiście jeśli któryś z wyrazów wchodzących w skład nazwy chcielibyśmy w jakimś tekście odnotować skrótem, będzie wówczas obowiązywać jego pisownia małymi literami. Gdyby zaś jakiś człon nazwy miał być wyróżniony graficznie ze względów reklamowych, można go w całości napisać wersalikami.
Co do przykładów: poprawnie jest LUKAS Bank SA lub Lukas Bank SA - tu SA to skrótowiec, nie skrót, a dla skrótowców obowiązują inne reguły zapisu. Natomiast druga nazwa wzorcowo powinna być zapisana PROFESCAPITAL sp. z o.o. lub Profescapital sp. z o.o. – bo sp. to skrót (nie skrótowiec), czyli piszemy go małymi literami.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-05-15
Z koleżanką mamy dylemat – czy słowo niemartwienie się piszemy razem, czy rozłącznie z nie? Czy się ma tutaj jakieś znaczenie, mimo że jest to rzeczownik odczasownikowy?
Niemartwienie się piszemy właśnie w taki sposób, podobnie jak wszystkie rzeczowniki odczasownikowe, a obecność się nie ma nic do rzeczy, jeśli chodzi o pisownię nie z nimi.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-05-14
Zauważyłam, że ludzie piszą w środku zdania: Błogosławiony Papież Jan Paweł II. Według mnie wyraz błogosławiony powinien zaczynać się małą literą.
Wyraz błogosławiony oczywiście powinien być w środku zdania mały. Ale dobrze by było małą literą pisać także słowo papież, jeśli zaraz po nim mamy imię konkretnego papieża. Natomiast wielką literą pisalibyśmy to słowo ze względów uczuciowych gdyby zastępowało imię głowy Kościoła. A w związku z tym mielibyśmy: 1 maja br. Kościół przeżywał beatyfikację papieża Jana Pawła II. W parę tygodni po tym wydarzeniu tak o Papieżu mówią jego dawni współpracownicy....
Oczywiście jeżeli mimo wszystko wolałaby Pani pisać również Papież Jan Paweł II, zawsze może się Pani podeprzeć następującą regułą, a zwłaszcza przykładem ze wstępu do słownika stamtąd zaczerpniętym Zebranie otworzył Naczelnik Gminy Brzezinka Łukasz Rudzki.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-05-14
Chcę zapytać, jak należy zapisać wyraz plac w wyrażeniu: plac św. Piotra - dużą czy małą literą? Na przykład w zdaniu: Zgromadziliśmy się na placu św. Piotra. Ja bym zapisała małą literą, ale nie jestem pewna.
Powinno być plac św. Piotra lub plac Świętego Piotra. Zdecydowanie tak. Intuicja Pani nie myli.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-05-14
Proszę o informację, jak poprawnie powinno się napisać:Kierownik ds. Transportu i Organizacji
czy też Kierownik ds. transportu i organizacji?
Nazwę stanowiska powinniśmy pisać w całości małymi literami, czyli kierownik ds. transportu i organizacji. Jeżeli jednak nazwa ta pojawia się w adresie podania kierowanego do szefa jakiejś jednostki, będziemy mieć:
Szanowny Pan
Jan Kowalski
Kierownik ds. Transportu i Organizacji

Katarzyna Mazur
Ortografia2011-05-14
Czy dopuszczalne są zapisy: ul. K. Wyszyńskiego, Uniwersytet K Wyszyńskiego? Czy takie skróty są dopuszczalne w odniesieniu do nazwiska kard. Stefana Wyszyńskiego?
Nie, takie zapisy nie są dopuszczalne. Słowo kardynał możemy skracać jedynie do postaci kard., a zatem poprawnie będzie: ul. kard. S. Wyszyńskiego oraz Uniwersytet kard. S. Wyszyńskiego ewentualnie UKSW, przy czym tu mamy nie skrót K, ale literę K wchodzącą w skład skrótowca, a to coś zupełnie innego.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-18
W podręczniku do języka polskiego do III klasy gimnazjum znalazłam takie oto zdanie:
Niekiedy czymś nie do zniesienia wydaje się szabat ortodoksyjnych Żydów, którzy muszą wyłączać telewizor wieczorem w przeddzień szabasu.
I odpowiednio w przypisach:
szabas – u Żydów świąteczny dzień odpoczynku, wprowadzony na pamiątkę odpoczynku Boga po sześciu dniach pracy. Ortodoksyjni (czyli rygorystycznie przestrzegający zasad swojej wiary) Żydzi od piątkowego do sobotniego wieczora nie mogą poświęcić się niczemu, co nie jest odpoczynkiem.
Tekst: Umberto Eco Drugie zapiski na pudełku od zapałek Praca w weekend! Świętokradztwo w tłumaczeniu Adama Szymanowskiego.
Moje pytanie dotyczy zapisu słowa Żydzi. Czy nie powinno być małą literą? Przecież mowa jest o wyznawcach wiary, a nie o narodzie.
Faktycznie autorzy podręcznika nie ustrzegli się błędu ortograficznego: w przywołanych zdaniach słowo żyd powinno być zapisane małą literą, a wytłumaczenie jest dokładnie takie, jakie Pani podała.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-18
Chciałem zapytać o pisownię określenia koloru antracyt metallic. Pisownia obca i stąd problem. Słownik języka polskiego podaje, że metallic to kolor (np.: fiat w kolorze metallic). W języku polskim piszemy tego typu „zrosty kolorystyczne” łącznie lub z myślnikiem. Jak napiszemy antracyt metallic.
Ponieważ to zestawienie składa się z członów nierównorzędnych, z których drugi jest dookreśleniem pierwszego (mamy do czynienia z antracytem w wersji metalicznej), napiszemy je tak: antracyt metallic, choć zgodnie z zaleceniami co do zapisu samej formy metallic lepiej byłoby antracyt metalik.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-18
Chciałabym zapytać o skrót słowa mikrofilm. Słownik skrótów podaje – mfilm (bez kropek), a czy możliwe jest zastosowanie skrótu – mf? Ten drugi skrót jest spotykany, ale nie wiem, czy jest właściwy.
Nie spotkałam się w wydawnictwach poprawnościowych ze skrótem mf dla wyrazu mikrofilm. Jest on natomiast zarezerwowany dla terminu mezzo forte.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-05
Od pewnego czasu nurtuje mnie dość banalne pytanie. Chodzi mi o pisanie nazw własnych w zdaniu np. nazwy producenta.
Przykładowe zdanie: Rozumiem, że takie samoistne minimalne drganie steru kierunku jest wynikiem wiatru, a nie mojego saiteka.
Saitek to producent sprzętu, który w tym zdaniu został napisany z małej litery. Jeśli dobrze rozumiem każde takie słowo powinno być pisane z wielkiej litery, czyli końcówka zdania powinna wyglądać tak: a nie mojego Saiteka.
W Słowniku ortograficznym czytamy, że „nazwy różnego rodzaju wytworów przemysłowych, np. samochodów, motocykli, rowerów, aparatów radiowych i telewizyjnych, aparatów fotograficznych, zegarków, lekarstw, papierosów, napojów, artykułów spożywczych, odzieży, butów, używane jako nazwy pospolite konkretnych przedmiotów, a nie jako nazwy marek i typów oraz firm” piszemy małą literą. Zatem, jeśli chodzi nam o produkt wyprodukowany przez daną firmę czy też producenta, napiszemy tę nazwę małą literą: fiat, mercedes, nysa, peugeot, jawa, diora, elemis, sony, kodak, cyma, omega, aspiryna, paracetamol, klubowe, marlboro, kryniczanka, ustronianka, napoleon (= koniak), tokaj, wyborowa (= wódka), kama, rama, pierniki toruńskie, solejka, adidasy.
Natomiast „nazwy firm wytwarzających te artykuły oraz nazwy marek firmowych pisze się wielką literą, np. samochód marki Fiat albo samochód Fiat”.
Zatem, jeśli mamy na myśli firmę, która wytwarza dany produkt (np. Saitek), to piszemy to słowo wielką literą. Natomiast, gdyby chodziło o sam wytworzony produkt, jego nazwa staje się dla nas nazwą pospolitą, jak np. komputer i piszemy ją małą literą. W zacytowanym zdaniu saitek jest użyty w tym drugim znaczeniu, dlatego poprawny będzie zapis: Rozumiem, że takie samoistne minimalne drganie steru kierunku jest wynikiem wiatru, a nie mojego saiteka.
Sandra Karliczek
Ortografia2011-03-05
Czy takie wyrażenia, jak: Księga Główna jakiejś instytucji albo: Gospodarka Własna należy pisać wielką, czy małą literą?
Podane przez Panią wyrażenia są w całości pisane małymi literami. Jedynie połączenie pierwsze, gdyby było użyte jako konkretny, zbiorczy tytuł kompletu dokumentów, mogłoby mieć wariantywną pisownię „Księga główna”.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-02
Jak należy pisać wyrażenie Droga Krzyżowa? Na przykład w zdaniach: Wyruszymy w drogę krzyżową z Chrystusem. Każdy musi iść swoją drogą krzyżową. Chrystus miał ciężką Drogę Krzyżową. Nie wiem, w których przypadkach dużą, a w których małą.
Jeśli mamy na myśli nabożeństwo bądź cykl obrazków/rzeźb wyobrażających pochód Chrystusa na Golgotę lub jeśli używamy tego wyrażenia w znaczeniu przenośnym (‘trud, droga usłana cierpieniami’), stosujemy zapis małymi literami, czyli droga krzyżowa. Gdy natomiast chodzi o nazwę wydarzenia sprzed prawie dwóch tysięcy lat, kiedy Chrystus kroczył na miejsce ukrzyżowania i poniósł śmierć, napiszemy Droga Krzyżowa. Zacytowane przez Panią zdania są poprawne pod względem ortograficznym, przy czym pierwsze mogłoby mieć wariantywny zapis Wyruszymy w Drogę Krzyżową z Chrystusem (zaakcentowalibyśmy wówczas nie fakt udziału w nabożeństwie, ale w samym przeżywaniu na nowo zbawczych wydarzeń z początków naszej ery).
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-03-02
Mam pytanie: czy wyrazy Biblia, Pismo św., Ewangelia wg św. Mateusza itp. zapisywane w tekstach, artykułach należy pisać w cudzysłowie lub kursywą, czy bez żadnego wyróżnienia i dlaczego? Spotkałam się z tym, że pisze się je tylko dużymi literami, ale bez cudzysłowu i kursywy. Na przykład Czytałem Biblię i była mi wielką pomocą.
Każdy tytuł trzeba jakoś wyróżnić, choć faktycznie, jak wynika z nie tylko moich obserwacji, dla tytułów tekstów z pytania stosuje się to wyróżnienie dość rzadko. Ja osobiście proponowałabym natomiast w druku zapisywać Biblia, Pismo św., Ewangelia wg św. Mateusza kursywą, zaś w piśmie odręcznym opatrywać cudzysłowem.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-02-26
Jak jest prawidłowa pisownia: klatkaRZ czy klatkaŻ – jako określenie prędkości odtwarzania filmu w klatkach na sekundę?
W podanym przez Pana znaczeniu słowo to powinniśmy zapisywać klatkaż. Mamy tu bowiem formant -aż, który buduje nazwy jednostek miary, m.in. takie jak tonaż, metraż, litraż itd.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-02-26
Czy uroczystość, prywatkę, popularnie nazywaną osiemnastką, można zapisać w formie 18-stka (-nastka; -tka)?
Nie powinno się zapisywać tej nazwy w żaden z podanych sposobów. Poprawie będzie tylko słownie albo tylko cyfrą. Wyrazy złożone można bowiem zapisywać z dywizem jedynie na granicy między dwoma morfemami leksykalnymi (por. 100-lecie, XX-wieczny, co w przypadku osiemnastki oznacza podział np. taki 8-nastka (bo osiem + nastka), a przecież ten zapis byłyby absurdalny.
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-02-26
Jestem przedstawicielką Wyższej Szkoły Zarządzania Ochroną Pracy, która posługuje się akronimem WSZOP. Bardzo proszę o odpowiedź, czy w tekście pisanym, kiedy używany jest skrót WSZOP, piszemy: w WSZOP czy we WSZOP.
Ponieważ skrótowiec, o którym mowa w pytaniu, jest wymawiany jednosylabowo jako [wšop] (nie: *[wu-es-zet-o-pe]) i ma w nagłosie spółgłoskową grupę [wš-], pojawiający się przed nim także spółgłoskowy przyimek musi przyjąć w zapisie postać we, by czytający mógł uniknąć trudnej do wymówienia zbitki [w_wš-]. Poprawny zatem będzie zapis: we WSZOP (ale również: we WSZOP-ie).
Katarzyna Mazur
Ortografia2011-02-26
W jaki sposób poprawnie zapisać wyrażenie: swapowe akcje czy swap’owe akcje?
Poprawny ortograficznie będzie zapis: swapowe akcje.
Joanna Przyklenk
Ortografia2011-02-26
Zwracam się z uprzejmą prośbą o pomoc w wyjaśnieniu wątpliwości, które mam w związku z pisownią wyrażenia dezodorant w spray’u. Czy taka forma jest dopuszczalna?
Czy może powinna ona wyglądać następująco: dezodorant w sprayu lub spolszczone dezodorant w aerozolu?
Formą poprawną ortograficznie jest w sprayu lub spolszczone w spreju, gdzie spray/sprej [wymowa: sprej] to ‘płyn znajdujący się pod ciśnieniem w specjalnym pojemniku, przeznaczony do rozpylania; też: pojemnik z takim płynem’. Można również użyć konstrukcji w aerozolu.
Joanna Przyklenk

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25