Najczęściej zadawane pytania (223) Ortografia (554) Interpunkcja (187) Wymowa (68) Znaczenie (240) Etymologia (294) Historia języka (24) Składnia (309) Słowotwórstwo (127) Odmiana (314) Frazeologia (125) Poprawność komunikacyjna (182) Nazwy własne (411) Wyrazy obce (87) Grzeczność językowa (35) Różne (158) Wszystkie tematy (3115)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-06-06
Szanowni Państwo, uprzejmie proszę o informację czy można dziecku nadać imię Aaron? Z poważaniem, Urząd Stanu Cywilnego w W.
Takimi orzeczeniami zajmuje się Rada Języka Polskiego, ale to - moim zdaniem - nie jest sprawa kontrowersyjna, więc też nie trzeba Rady niepokoić. Nie widzę przeszkód, skoro jest to imię biblijne, a Biblia jest przecież jednym z głównych źródeł europejskiego i polskiego imiennictwa. Można jedynie zastanowić się, czy nie byłaby właściwsza pisownia Aron (z takim imieniem się spotkałem). Skoro jednak we wszystkich chyba polskich przekładach Biblii imię to zapisuje się z podwojonym a, trudno uznać to za połączenie osobliwe i niezgodne z polską tradycją. Jestem za tym, żeby zaakceptować to imię w dwu formach: Aron i Aaron, zwłaszcza że żadna z nich nie narusza zasad nadawania imion sformułowanych w Prawie o aktach stanu cywilnego.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-20
Jak odmienia się nazwisko Szyja?
Nazwisko to odmienia się tak samo jak rzeczownik żeński szyja: D. Jana Szyi, C. Janowi Szyi, B. Jana Szyję, N. Janem Szyją, Ms. Janie Szyi.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-18
Jak powinno odmieniać się nazwisko Mika, jeśli w ogóle je odmieniać?
Nazwisko to odmienia się jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego. Formy odmiany są następujące: M. Jan / Maria Mika, D. Jana / Marii Miki, C. Janowi / Marii Mice, B. Jana / Marię Mikę, N. Janem / Marią Miką, Ms. Janie / Marii Mice; w liczbie mnogiej – M. Mikowie, D. Mików, C. Mikom, B. Mików, N. Mikami, Ms. Mikach.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-16
Jestem korektorką, natrafiłam w książce na bohatera (Amerykanina) o imieniu Zach. Ponieważ czyta się [zak], pisałabym Zach, Zachowi, ale z Zakiem. Tłumacz jednak pisze konsekwentnie z Zachem i takiej pisowni broni.
Oczywiście powinno być Zach, Zakiem, formę Zachem wymawiałoby się zgodnie z zapisem. W razie dalszych problemów proszę powołać się na regułę 245 Wielkiego słownika ortograficznego PWN pod red. E. Polańskiego. Można też posłużyć się analogią do nazwiska Bacharach (odpowiednie hasło jest w tymże słowniku).
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-16
Dlaczego tylko niektóre nazwy zagranicznych miast mają polskie odpowiedniki? Rozumiem, że są to stolice, miasta związane z historią itp., ale np. Klagenfurt ma polską nazwę Celowiec, a nie jest to ani stolica, ani miasto zapisane w historii...
Polskie odpowiedniki mają przede wszystkim te nazwy miast, które są często używane, i które poddają się spolszczeniu. Np. nie ma spolszczonej formy często używana nazwa Liverpool, bo spolszczenie !Liwerpul Polacy uznają za niemożliwe do zaakceptowania.
Klagenfurt (stolica Karyntii) miał kiedyś polską nazwę Celowiec, ale to nie dziwi, bo od średniowiecza miasto to znajduje się na ważnym szlaku do Rzymu.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-05-16
Witam, mam pytanie odnośnie pochodzenia nazwisk o końcówkach: -icz i -uk. Czy takie nazwiska, jak: Baraniuk, Kaźmierczuk czy też Ikonowicz, Mickiewicz, Sienkiewicz można zawsze uznać jako należące do grupy nazwisk pochodzenia ukraińskiego? Dziekuję z góry za pomoc i pozdrawiam, Monika G.
Przyrostek -uk rzeczywiście wskazuje na ukraiński rodowód nazwiska, ale nazwisk, które go zawierają, nie można w każdym wypadku uważać za ukraińskiego pochodzenia. Wynika to z różnych przyczyn. Na przykład takiej, że nazwiska bywają zmieniane, mogło się więc zdarzyć, że niektóre z takich nazwisk zostały utworzone sztucznie. Przyrostki -icz, -owicz (-ewicz) są rodzimego pochodzenia, ich wcześniejszą formą było -ic, -owic, zaś przekształcenie końcowej głoski istotnie zaszło pod wpływem ukraińskim. Uwaga: -icz, -uk to przyrostki, nie końcówki (gramatyczne).
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-04-04
Szanowni Państwo, z codziennej gazety dowiedziałem się, że odsłonięto w Warszawie tablicę upamiętniającą grupę cudzoziemskich oficerow WP i AK. Ma ona ponoć treść: W hołdzie Azerbejdżanom, oficerom WP i AK, którzy polegli (...). Wydaje mi się, ze prawidłowa forma to Azerowie (W hołdzie Azerom). Oczywiście Azerowie to naród (czy grupa etniczna), a hipotetyczni Azerbejdżanie to ogół mieszkańców tego państwa (co oczywiste: nie każdy mieszkaniec Azerbejdżanu musi być Azerem), ale sformułowanie jest chyba wysoce niezgrabne? Czy bowiem należałoby pisać W hołdzie Polskanom (...), zamiast Polakom, gdy wiadomo, że polegli byli obywatelami RP rożnych narodowości (np. kilku Polaków, Żyd, dwóch Łemkow itd.?). Z góry dziękuje za odpowiedź i pozostaję z poważaniem, Andrzej K.
Istnieje określenie Azerbejdżanin o znaczeniu ‘mieszkaniec Azerbejdżanu, obywatel tego państwa’ (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza). Azer natomiast to ‘człowiek narodowości azerskiej, mieszkaniec Azerbejdżanu, obywatel tego państwa’ (tamże), ‘przedstawiciel narodu zamieszkującego Azerbejdżan i Armenię’ (Jan Grzenia Słownik nazw własnych). Nazwy Azerbejdżanin i Azer mogą być stosowane wymiennie, co ukazuje stosowne hasło w Nowym słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego. Nowa encyklopedia powszechna PWN przy haśle Azerowie umieszcza wyłącznie odsyłacz do obszerniejszego hasła Azerbejdżanie. Chyba nie ma się o co pieklić :-).
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-24
Codziennie przejeżdżam przez dzielnicę Bytomia – osiedle Arki Bożka. Zastanawia mnie ta nazwa. Prawdopodobnie pochodzi ona od Arkadiusza Bożka, ale wydaje mi się, że jest to błąd. W nazwie słowo Arki odmienione jest w paradygmacie odmiany żeńskiej. Czy jest możliwe, aby w nazwie oficjalnej był tak poważny błąd?
Arkadiusz Bożek miał pseudonim Arka, który – choć jest rodzaju męskiego – odmienia się według deklinacji żeńskiej. Poprawne są zatem formy D. Arki Bożka, C. Arce Bożkowi, B. Arkę Bożka, N. Arką Bożkiem, Ms. Arce Bożku.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-20
Jak poprawnie napisać na zaproszeniu: Mam zaszczyt zaprosić Sz.P. Henryka Kretek czy Henryka Kretka?
Należy użyć nazwiska w formie dopełniaczowej, a więc zaprosić Henryka Kretka.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-17
Czy dopełniacz od Rumia (taka miejscowość na północ od Gdyni) to Rumii czy Rumi?
Rumi.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-12
Jak nazywają się mieszkańcy: Oslo, Pragi, Nagasaki, Moskwy?
Od nazw Oslo i Nagasaki nie tworzy się w polszczyźnie jednowyrazowych nazw mieszkańców, dlatego pozostają nam formy opisowe: mieszkaniec Oslo i mieszkaniec Nagasaki. Mieszkańcy Moskwy to moskwianin (potocznie moskwiczanin) i moskwianka, w Pradze natomiast mieszkają prażanin (potocznie prażak) i prażanka.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-12
Jak powinno się zwracać do kobiety, która jest żoną mężczyzny o nazwisku Sycha, Jaskóła, Łaba? Justyna
Można oczywiście użyć formy podstawowej – pani Sycha, pani Jaskóła, pani Łaba. Można także użyć form żeńskich, które od nazwisk zakończonych na -a tworzy się za pomocą przyrostka -ina // -yna - pani Syszyna, pani Jaskólina, pani Łabina. Jak widać, przyrostek ten wywołuje wymiany głosek (w wymienionych nazwiskach odmężowskich s : sz, ł : l, b : l’), co w pewnym stopniu zniekształca nazwisko, dlatego też współcześnie coraz częściej odstępuje się od tworzenia tego typu form na korzyść derywatów z przyrostkiem -owa nie wywołującym alternacji - pani Sychowa, pani Jaskółowa, pani Łabowa.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-12
Uprzejmie proszę o podanie, która z form odmiany jest prawidłowa: Jerzy, Marcin, Horacy i Izabela Cholewka czy Jerzy, Marcin, Horacy i Izabela Cholewkowie?
Obie wersje są poprawne. Ja sama wolę formy liczby mnogiej.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-11
Jak należy odmienić nazwisko profesora Kazimierza Łątki (Łątka)? Kontekst: umowa zawarta z Kazimierzem Łątkiem?
Jeśli nazwisko brzmi Łątka, to umowa jest zawarta z profesorem Łątką.
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-02
Czy nazwiska, takie jak Płuciennik, Starzec, Wróbel, Dudek również powinny przyjmować formę liczby mnogiej: Płuciennikowie, Starcowie, Wróblowie i Dudkowie?
Oczywiście, wymienione formy liczbie mnogiej są jak najbardziej poprawne!
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-02
Jak poprawnie należy odmieniać nazwę miasta Włoszczowa - we Włoszczowie czy we Włoszczowej? Bardzo proszę o wyjaśnienie i podanie literatury, w której jest to rozstrzygnięte. Gosia B.
Włoszczowa odmienia się według deklinacji rzeczownikowej (czyli np. jak krowa). Poprawne formy to: D. Włoszczowy, CMs. Włoszczowie, B. Włoszczowę, N. Włoszczową (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, Jan Grzenia Słownik nazw własnych i inne).
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-03-01
Właśnie adresuje koperty z zaproszeniami ślubnymi i zastanawia mnie, jak powinienem odmienić nazwisko: Sz.P. X i Y Dziągowie czy X i Y Dziąg?
Można pozostawić nazwisko pary małżeńskiej w liczbie pojedynczej, ale sądzę, że lepiej brzmi ono w liczbie mnogiej – wszak idzie o dwie osoby!
Katarzyna Wyrwas
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-02-25
Jak należy odmieniać nazwisko polskiego geofizyka, Romana Teisseyre? Czy po apostrofie dodawać końcówki deklinacyjne? Nie wiem, czy e na końcu nazwiska jest głoską niemą. A może odmieniać jedynie imię lub tytuł naukowy (profesor), a nazwiska nie?
Nazwisko jest zakończone w wymowie na spółgłoskę (-e jest nieme), a więc nie ma problemu z odmianą, tylko z zapisem form fleksyjnych, które skrupulatnie wymieniam (uwaga na miejscownik): DB. Teisseyre’a, C. Teisseyre’owi, N. Teisseyre’em, Ms. Teisseyrze.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-02-25
Ostatnio doświadczyłem dość nieprzyjemnego uczucia osoby, która nie potrafi odmieniać nazwisk... Pan, do którego napisałem w pewnej sprawie, nazywa się Grzegorz Godziek. Pisałem: Do Pana Grzegorza Godźka. Dostałem burę w biurze, że chyba nie chodziłem do szkoły, że powinno być napisane: Godzieka. Mogłem się pomylić, nie byłem pewien odmiany, ale: Maciek - Maćka, a nie Macieka, Muniek - Muńka, a nie Munieka, Godziek - Godźka, a nie Godzieka (?). Rozumiem, że jest to nazwisko i może istnieją inne zasady jego odmiany, ale niestety ich nie znam...
Nazwisko Godziek powstało najprawdopodobniej jako zdrobnienie imienia Godzisław. A skoro Władysław - Władek, DB. Władka, Stanisław - Stanek // Staniek (są takie nazwiska), DB. Stańka, to i Godźka. Argumenty językowe świadczą na Pana korzyść. Na korzyść Pańskich krytyków przemawia zaś pospolity w komunikacji urzędowej obyczaj unikania odmiany, zwłaszcza gdy towarzyszą jej oboczności, co ma uzasadnienie funkcjonalne. Wprawdzie formy typu Jana Godzieka nie wydają mi się udane, ale zgadzam się, że ich zaletą jest możliwość odtworzenia podstawowej formy nazwiska. Opowiadam się więc za pojednaniem: Godźka lub Godzieka.
Jan Grzenia
Nazwy własne (pisownia i odmiana)2005-02-25
Jak powinnam zaadresować list do koleżanki i jej męża: koleżanka nazywa się Ilona Sewioło-Wilk, jej mąż Robert Wilk; czy napisać Ilona i Robert Wilkowie, jeśli koleżanka nazywa się nie Wilk,ale „aż” Sewioło-Wilk i używa obu nazwisk? Dziękuje za odpowiedź.
Wspólnym nazwiskiem tych państwa jest Wilk, a w takim razie należy list adresować do Ilony i Roberta Wilków. Jeśli z jakichś powodów nie jest to możliwe lub dopuszczalne, trzeba każdą z tych osób wymienić z osobna.
Jan Grzenia

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21