Najczęściej zadawane pytania (215) Ortografia (507) Interpunkcja (171) Wymowa (65) Znaczenie (207) Etymologia (284) Historia języka (21) Składnia (274) Słowotwórstwo (118) Odmiana (293) Frazeologia (116) Poprawność komunikacyjna (212) Nazwy własne (364) Wyrazy obce (72) Różne (147) Wszystkie tematy (2851)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2005-11-22
W zdaniu: Potem wskazał rząd niewysokich świerków rosnących niedaleko dębu, po czym - wciąż milcząc, oddalił się w głąb lasu słowo po czym należy napisać razem – poczym w znaczeniu następnie, czy tylko osobno?
Nie ma w polszczyźnie słowa !poczym, połączenie po czym natomiast to przyimek z zaimkiem, które pisze się rozdzielnie.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-11-22
Jaka jest właściwa pisownia wyrażenia nowonarodzone (czy nowo narodzone) Dziecię, jeśli mam na myśli Chrystusa?
Wyrażenia, w których pierwszy człon jest przysłówkiem, a drugi jest imiesłowem odmiennym lub przymiotnikiem określanym przez ten przysłówek, traktuje się jako zestawienia i pisze rozdzielnie, poprawnie zatem piszemy nowo narodzony (zob. Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego, reguła 134). Zgodnie jednak z opinią dra Jana Grzeni, która mnie w pełni przekonuje, «wyrażenie nowo narodzony w odniesieniu do Chrystusa nie może oznaczać cechy doraźnej, lecz tylko trwałą właściwość (...), a to uzasadnia pisownię łączną. (...) Wniosek: piszmy o nowo narodzonym dziecku, ale o nowonarodzonym Dziecięciu».
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-11-22
Witam. Jaka jest poprawna forma: 100 rocznica czy 100. rocznica lub 26 Międzynarodowe Targi... czy 26. Międzynarodowe Targi...? Dziękuję z góry i pozdrawiam. Michał
Poprawne są oba typy zapisów: i ten bez kropki po liczebniku (kropka nie jest tu konieczna, ponieważ nie ma wątpliwości, że mamy na myśli liczebnik porządkowy), i ten z kropką, ponieważ po liczebnikach porządkowych (o postaci przymiotnika) pisanych cyframi arabskimi stawiamy kropkę z wyjątkiem godzin (bez minut), dni miesiąca, po których nazwa miesiąca jest podana słowami i numerach stron w opisach bibliograficznych.
Romualda Piętkowa i Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-11-20
Jak zapisywać nazwy księstw? W słowniku internetowym PWN-u znalazłem zapisy Księstwo Warszawskie, Księstwo Zatorskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Oświęcimskie, ale księstwo halickie. A jak powinno być w przypadku księstwa łowickiego?
Pisownia nazw księstw nie jest wyraziście udokumentowana w żadnym ze słowników ortograficznych. Obowiązuje w tej pisowni zasada ogólna, według której wielka literą piszemy nazwy własne. Jeśli więc wyraz księstwo wchodzi w skład oficjalnej nazwy własnej, pisany jest wielką literą: Księstwo Andory (oficjalna nazwa państwa), Księstwo Warszawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Monako (Monako), Księstwo Liechtensteinu (Liechtenstein), Wielkie Księstwo Luksemburga, Wielkie Księstwo Litewskie, Wielkie Księstwo Poznańskie, Księstwo Zatorskie. Inaczej, gdy wchodzi ten wyraz w skład nazwy nieoficjalnej, np. księstwo halickie (Ruś Halicka), księstwo siewierskie, księstwo brzeskie, księstwa łowickie.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-18
W naszej szkole w tym roku pierwszy raz organizuje się cykl imprez poświęconych rozwijaniu umiejętności językowych uczniów. Jak zapisać nazwę: T/tydzień P/poprawnej P/polszczyzny? Czy wszystkie wyrazy wielką literą? A może tylko pierwszy? I jeszcze jedno: w cudzysłowie, czy bez niego? Z góry dziękuję za odpowiedź. Anna P.
W Nowym słowniku ortograficznym PWN czytamy, że wielką literą piszemy nazwy imprez międzynarodowych lub krajowych, którym organizatorzy chcą nadać indywidualną nazwę. W myśl tej zasady proponuję zapis Tydzień Poprawnej Polszczyzny, bez cudzysłowu.
Ewa Biłas-Pleszak
Ortografia2005-11-15
Sczytywać czy zczytywać. Wiem, że poprawna jest forma sczytywać w odniesieniu do znaczenia ‘przy robieniu korekty: czytając sprawdzić tekst z tekstem oryginalnym’: Sczytać maszynopis z rękopisem. Ale czy poprawna jest ta forma również w odniesieniu do sczytywania danych z kodu kreskowego za pomocą czytnika kodów. A co ze sczytywaniem danych z nośników cyfrowych?
Przedrostek z- ma w polszczyźnie trojaką, zgodną z wymową pisownię (zob. reguła 35 zasad pisowni polskiej) jako z-, s- oraz ś- (por. formy splątać, spłacić, ściec, ścienieć, zrumienić, zrymować itp.), ponieważ w niektórych wyrazach dochodzić może do upodobnienia grup spółgłosek na granicy rdzenia i przedrostka, co znajduje odzwierciedlenie także w ortografii. Dlatego też bez względu na znaczenie (starsze czy nowsze) wyrazu tylko zapis sczytywać jest poprawny i odnotowany w słownikach. Inna rzecz, że na stronach internetowych spotkać można ponad dwa razy więcej form z błędnym zapisem !zczytywać niż form poprawnych ortograficznie! Użytkownicy języka prawdopodobnie dążą w ten sposób do zróżnicowania dwóch form, !zczytywaniem bowiem nazywa się wyłącznie czynności związane z nośnikami danych, liczników itp.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-11-15
Czy skróty typu m. (miasto), m. st. (miasto stołeczne) można pisać wielkimi literami w nazwach własnych? W Słowniku ortograficznym PWN znalazłem zapis Biblioteka Publiczna
M. St. Warszawy
, ale innym razem (w TV) zauważyłem zapis Straż Miejska m. st. Warszawy czy Urząd m. st. Warszawy.
Skróty typu m. (miasto), m. st. (miasto stołeczne) należy w nazwach własnych pisać małymi literami.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Czy zaimek zwrotny się pisać w nazwach własnych małą czy wielką literą, np. Fundacja Nie Lękajcie się czy Fundacja Nie Lękajcie Się?
Zaimek zwrotny się w nazwach własnych należy pisać wielką literą, np. Fundacja Nie Lękajcie Się, Stowarzyszenie Osób Jąkających Się.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Czy określenia: rada pedagogiczna, grono pedagogiczne, pani dyrektor należy pisać małą czy wielką literą? Z góry dziękuję!
Te określenia piszemy małymi literami. Nie są nazwami własnymi.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Jak należy pisać nazwy programów rządowych (np. Pierwsza praca czy Pierwsza Praca, Stop przemocy czy Stop Przemocy), akcji (np. Bezpieczny powrót czy Bezpieczny Powrót, Sprzątanie świata czy Sprzątanie Świata), tytuły osób i instytucji (np. Nauczyciel Roku czy Nauczyciel roku, Szkoła 21. Wieku czy Szkoła 21. wieku)? Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam.
Nazwy programów rządowych należy traktować podobnie jak nazwy akcji i nagród, wyróżnień i pisać je wielką literą: Pierwsza Praca, Stop Przemocy, Bezpieczny Powrót, Sprzątanie Świata, Nauczyciel Roku Szkoła 21. Wieku lub lepiej: Szkoła XXI Wieku.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Jak zapisać (fryzura) mokra włoszka czy mokra Włoszka, (środek usypiający) głupi jasio czy głupi Jasio? Dziękuję.
Uznałabym te wyrażenia za określenia potoczne pochodne od nazw własnych i pisała małymi literami: mokra włoszka, głupi jasio. Tak się pisze wiele eponimów: europa ('dobre maniery'), kanada ('bogactwo') itd.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Piszę protokół posiedzenia (a może z posiedzenia?) rady pedagogicznej. Czy nazwy dyrektor szkoły i rada pedagogiczna powinnam pisać wielką czy małą literą?
Zdecydowanie protokół posiedzenia. Nazwy, o które Pani pyta, są wprawdzie odnoszone do konkretnej osoby i konkretnego grona osób, ale nie zastępują nazw własnych. Piszemy je małą literą. Wielka litera jest tu zasadna wtedy, gdy podajemy pełną oficjalną nazwę instytucji: Dyrektor Liceum nr 5 w Gliwicach; Rada Pedagogiczna Liceum Ogólnokształcącego im. J.K. w Gdańsku.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-15
Jakimi literami napisać: wewnątrzszkolny system oceniania, komisja przedmiotów humanistycznych, samorząd szkolny, program rozwoju szkoły, udział w procesie wewnątrzszkolnego rozwoju nauczycieli?
Pisownia wielką lub małą literą zależy w podanych przykładach od tego, czy traktujemy podane wyrażenia jako tytuły dokumentów, czy jako nazwy własne instytucji. I tak dokumenty: Wewnątrzszkolny system oceniania, Program rozwoju szkoły; natomiast nazwy instytucji: Komisja Przedmiotów Humanistycznych, Samorząd Szkolny. Wyrażenie udział w procesie wewnątrzszkolnego rozwoju nauczycieli może być pisane tylko małymi literami.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2005-11-10
Zajmuję się korektą tekstów w redakcji pisma muzycznego. Nie wiem, jak poprawie zapisuje się słowo folkmetal (folk-metal?). Chodzi o gatunek muzyczny łączący elementy muzyki folkowej (inspirowanej folklorem) oraz elementy muzyki metalowej. Pochodzący od niego przymiotnik - jak sądzę - należy oczywiście zapisać bez łącznika: folkmetalowy.
Nie wiem, czy w przypadku słowa folk-metal można kierować się zapisem typu blackmetal, gdyż w tym drugim przypadku nie chodzi o dodatkowy składnik muzyki metalowej, ale o jej odcień, rodzaj. Będę wdzięczna za pomoc, Agnieszka z Lublina
Na anglojęzycznych stronach internetowych dotyczących muzyki metalowej nurt muzyki inspirowanej folklorem traktowany jest jako podgatunek heavy metalu zawierający elementy muzyki folkowej, ulegający jej wpływom. Z tego względu – podobnie jak w języku angielskim – można zalecić pisownię rozdzielną: folk metal. Gdyby folk metal był stylem łączącym w równym stopniu element folkowe i heavymetalowe, pisalibyśmy folk-metal z łącznikiem. Przymiotnik folkmetalowy zapiszemy już łącznie.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-11-04
Szanowni Państwo, czy w odmianie nazwy firmy Metalexport popełniłam błąd odmieniając: Metaleksportu? Podobno jest to oboczność. Czy to nieszczęsne x w nazwach firm należy przekształcać w ks czy też nie?
Problem dotyczy tylko -x na końcu nazwy, np. Hortex, w Horteksie. W Pani przykładzie znak stoi wewnątrz nazwy, a więc nie należy go przekształcać (zob. regułę 27 zasad pisowni polskiej).
Jan Grzenia
Ortografia2005-10-25
Dlaczego w nazwie Dr. Oetker jest po słowie doktor kropka? Przecież w takiej formie wyraz występuje w mianowniku?
Kropka jest tam zapewne dlatego, że nazwa jest obca, niemiecka jak przypuszczam. W niektórych językach, w przeciwieństwie do polszczyzny, stawia się kropkę po skrócie dr. Nazwę tę można chyba traktować jako swego rodzaju cytat.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-10-25
Dzień dobry, chciałam zapytać czy powinnam dopisywać końcówki odmiany liczebnikow zbiorowych, wyrażonych za pomocą cyfry arabskiej, np. wychowała 3-je swoich dzieci - taki zapis jest poprawny, czy zapis końcówki jest niewłaściwy? Z góry dziękuję za pomoc w rozwiązaniu mojego kłopotu językowego! Pozdrawiam!
Dopisywanie końcówek odmiany do liczb nie jest poprawne.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-10-18
Jak poprawnie powinno się napisać: wysokowydajny olej opałowy czy wysoko wydajny olej opałowy. Będę wdzięczny za odpowiedź.
W tym przypadku poprawne są obie wersje pisowni. Wyrażenia, w których pierwszy człon jest przysłówkiem (wysoko), a drugi imiesłowem odmiennym (wydajny) traktuje się w polskiej ortografii jako zestawienia i pisze rozdzielnie, dlatego można napisać wysoko wydajny olej opałowy. Niektóre wyrażenia tego odnoszą się do trwałej właściwości opisywanego obiektu (tu: oleju opałowego) i są pisane łącznie. Wyrażenia, które spełniają ten warunek, scaliły się, tak jak np. jasnowidzący (jasnowidz), długogrający (płyta), głośnomówiący (zestaw) itd. (Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego). Z tego względu również wysokowydajny można napisać łącznie. Sama pewnie tak bym napisała.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-10-11
Dzień dobry!

Chciałam spytać o słowa: pantomima i pantomina - pierwsze z nich jest doskonale znane, zdziwiło mnie jednak i zaskoczyło to drugie. Skłonni jesteśmy zwykle mówić jeszcze inaczej: pantonima. Proszę o rozwiązanie tego problemu. Dziękuję. Joasia
Poprawna forma to pantomima, pozostałe są błędne.
Katarzyna Wyrwas
Ortografia2005-10-11
Proszę o wskazanie prawidłowej formy wyrażenia: w sprawie nie nakłaniania młodzieży do spożywania alkoholu, w sprawie nienakłaniania młodzieży do spożywania alkoholu, w sprawie nie wykonania prawa pierwokupu, w sprawie niewykonania prawa pierwokupu.
Poprawny zapis to nienakłaniania i niewykonania, ponieważ partykułę nie z rzeczownikami piszemy łącznie.
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26