Najczęściej zadawane pytania (190) Ortografia (464) Interpunkcja (160) Wymowa (61) Znaczenie (175) Etymologia (254) Historia języka (21) Składnia (253) Słowotwórstwo (98) Odmiana (265) Frazeologia (108) Poprawność komunikacyjna (196) Nazwy własne (310) Wyrazy obce (62) Różne (144) Wszystkie tematy (2571)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Frazeologia2005-03-01
Co oznacza związek frazeologiczny lwi pazur?
Lwi pazur ‘wielki talent dający się dostrzec nawet w szczególe’ (por. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2005-03-01
Co oznacza związek frazeologiczny lew salonowy?
Lwem salonowym nazywa się mężczyznę uwodzącego kobiety (por. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2005-03-01
Witam, poproszę kilka przykładów lub wskazówkę na temat - frazeologizmy języka potocznego. Z góry dziękuję za każdą radę, która mnie ukierunkuje w jakikolwiek sposób.
Najłatwiej znaleźć potoczne związki frazeologiczne w Słowniku polszczyzny potocznej J. Anusiewicza i J. Skawińskiego. Oto kilka: dać ciała ‘zrobić coś źle, niewłaściwie, skompromitować się’, na blachę ‘dobrze, doskonale, bezbłędnie, znakomicie’, na chama ‘w sposób bezwzględny, brutalnie, przemocą, z użyciem iły’, wchodzić w coś z butami ‘zachowywać się brutalnie, niedelikatnie, nietaktownie’. Proszę zajrzeć także na stronę www.frazeologia.pl.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2005-02-22
Co to znaczy czuć się jak groch przy drodze? Pierwszy raz spotkałam się z takim określeniem, a nie mogę tego zwrotu odnaleźć w słowniku frazeologicznym. Z góry dziękuję za pomoc.
Geneza tego znanego nie tylko w Polsce przysłowia jest jasna, idzie bowiem o uprawę pożytecznej rośliny przy drodze, którą poruszają się podróżni. Jeśli ktoś czuje się jak groch przy drodze, to znaczy, że czuje się źle, gdyż jest narażony na nieprzyjemności z każdej strony, jak groch zasiany przy drodze, podskubywany przez głodnych wędrowców (zob. M. Bańko: Słownik porównań. Warszawa 2004). Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza zalicza ten frazeologizm do potocznych i podaje definicję ‘czuć się źle, być stale niepokojonym, nękanym’. Od dawna znany jest również zwrot przysłowiowy jak groch przy drodze o znaczeniu ‘kto idzie, to skubnie’ (zob. Słownik języka polskiego PAN pod red. W. Doroszewskiego). Julian Krzyżanowski zwraca uwagę, że w dobie staropolskiej frazeologizm ten miał postać Jak groch przy drodze, kto idzie, to go głodze z czasownikiem głość o znaczeniu ‘jeść’, który wyszedł z użycia, skutkiem czego zmienił się również kształt przysłowia (J. Krzyżanowski: Mądrej głowie dość dwie słowie. T. 1, Trzy centurie przysłów polskich. Warszawa 1960, s. 177-178).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2005-01-07
Co oznacza związek frazeologiczny żywić się manną Bożą?
Jeśli idzie o związki frazeologiczne dotyczące biblijnej manny z nieba, to jest ich kilka, choć Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka odnotowuje tylko jeden – manna z nieba spadnie, spada komuś ‘coś komuś przychodzi łatwo, bez wysiłku, nieoczekiwanie’. Więcej frazeologizmów z manną znaleźć można w publikacji A. Godynia Od Adama i Ewy zaczynać. Mały słownik biblizmów języka polskiego (np. jak manna z nieba spadł oznaczający nieoczekiwaną pomoc). Interesujący Pana związek ma kilka wariantów – manną bożą żyje, żywić się manną bożą (albo niebieską) oraz żyć manną bożą (albo niebieską). Wszystkie one używane są w znaczeniu ‘żyć nie wiadomo z czego, bez stałych środków utrzymania; nie dojadać’.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-21
Co oznacza wyrażenie milczeć jak zaklęty?
Wyrażeniem milczy jak zaklęty określa się człowieka, który milczy uporczywie (por. M. Bańko Słownik porównań).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-20
Co oznacza frazeologizm plagi egipskie?
Plaga egipska to frazeologizm stosowany w celu określenia czegoś lub kogoś bardzo dokuczliwego, uciążliwego, nieznośnego. Jest on aluzją do klęsk, które według Biblii zesłał Bóg na Egipt za to, że faraon nie chciał uwolnić Żydów (por. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-20
Co oznacza frazeologizm wieści Hiobowe?
Hiobowa wieść oznacza ‘wiadomość tragiczną, wiadomość o nieszczęściu’ (por. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-20
Co oznacza frazeologizm wdowi grosz?
Wdowi grosz (grosik) to ‘niewielka suma, niewielki dar składany na jakiś cel kosztem wyrzeczeń, lecz z serca, przez kogoś niezamożnego’ (zob. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-16
Co oznacza związek Salomonowa mądrość?
Tego frazeologizmu biblijnego używa się na określenie mądrości niezwykłej, nadzwyczajnej. Inną jego wersją jest utarte porównanie mądry jak Salomon.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-13
Co oznacza związek frazeologiczny głos wołającego na pustyni?
Pochodzący z Biblii frazeologizm głos wołającego (rzadkie wołający) na puszczy (będący tłumaczeniem łacińskiej konstrukcji vox clamantis in deserto) oznacza ‘słowa, apel nie znajdujące oddźwięku, nie słuchane, lekceważone, trafiające w próżnię’. Rzeczownik puszcza oznaczał dawniej ‘miejsce puste, pustkowie, pustynię’, dziś jednak używany jest w znaczeniu ‘pierwotny, dziewiczy las’ i współcześnie zauważa się modyfikację tego związku, którą upowszechniła zwłaszcza Biblia Tysiąclecia. Nadal jednak w uzusie częstsza jest wersja z puszczą, co potwierdza nie tylko Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, lecz także materiał ze stron internetowych i Korpusu języka polskiego PWN. Wersję głos wołającego na puszczy odnotowują także takie publikacje, jak Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego, Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka, Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza oraz Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny S. Bąby i J. Liberka i A. Godyń w słowniku Od Adama i Ewy zaczynać. Mały słownik biblizmów języka polskiego. Prof. Jan Miodek w swym Słowniku ojczyzny polszczyzny uznaje oba warianty omawianego frazeologizmu za równorzędne, podkreślając, że rzeczowniki puszcza pustynia są tożsame etymologicznie (pochodzą bowiem od prasłowiańskiego przymiotnika *pustъ ‘pusty, bezludny’). W swoich tekstach Profesor zaleca, aby wersji głos wołającego na puszczy używać w codziennym językowym obcowaniu, a wariantu głos wołającego na pustyni tylko w czytanach kościelnych, słowo pustynia oddaje bowiem dobrze realia krajobrazów biblijnych.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-13
Jakie jest znaczenie związków frazeologicznych kopnąć w kalendarz i wąchać kwiatki od dołu?
Oba zwroty to potoczne frazeologizmy eufemistyczne oznaczające ‘umrzeć’, które notuje m.in. Słownik eufemizmów polskich A. Dąbrowskiej. Słownik ten jednak podaje jedynie wersję wąchać kwiatki od spodu.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-13
Co oznacza wyrażenie co jest grane?
Frazeologizmu potocznego co jest grane? używa się w znaczeniu ‘o co chodzi?, co się dzieje?’ (por. J. Anusiewicz, J. Skawiński Słownik polszczyzny potocznej).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-12
Czy stwierdzenie poszło po najlżejszej linii oporu można potraktować jako poprawne?
Frazeologizm o znaczeniu ‘robić coś najmniejszym wysiłkiem, w jak najłatwiejszy sposób, lecz nie zawsze najlepiej’ ma w polszczyźnie poprawną postać (iść) po linii najmniejszego oporu (Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-06
Interesuje mnie, co oznacza frazeologizm mahoniowe powietrze! Wiem jedynie, że to pożyczka z gwary lwowskiej, która zakorzeniła się w języku ogólnym!
Mahoniowe powietrze to stary, współcześnie bardzo rzadko spotykany, żartobliwy frazeologizm oznaczający ‘powietrze świeże, czyste, orzeźwiające’ (notuje go Słownik języka polskiego PWN pod red. W. Doroszewskiego z lat 1958-1962). W Internecie znalazłam tylko jeden dokument, w którym używa się tego związku w formie »miasto mahoniowego powietrza« – stronę dotyczącą Otwocka (www.otwock.pl), który ze względu na swój łagodny mikroklimat (czyste żywiczne powietrze z dużą zawartością ozonu, małą ilość opadów i mgieł) od końca XIX wieku jest uzdrowiskiem wyspecjalizowanym głownie w leczeniu chorób płuc i dróg oddechowych.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-06
Co oznacza frazeologizm wyglądają jak Dawid i Goliat?
Poprawna forma tego biblijnego związku frazeologicznego to wyglądać jak Dawid przy Goliacie. Można w ten sposób określić człowieka niskiego, słabego fizycznie, skromnej. postury. Frazeologizm ten jest aluzją do biblijnego pojedynku Dawida z Goliatem (zob. A. Godyń, Od Adama i Ewy zaczynać. Mały słownik biblizmów języka polskiego).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-06
Chciałabym się dowiedzieć, co oznacza frazeologizm ziemia obiecana.
Ziemia obiecana to frazeologizm biblijny oznaczający ‘miejsce wydające się rajem, mające zapewnić szczęście, bogactwo’ (zob. Słownik języka polskiego PWN pod red. M. Szymczaka).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-01
Co oznacza powiedzenie Pieniądze nie śmierdzą?
Jest to tłumaczenie powiedzenia łacińskiego – pecunia non olet przypisywanego Cyceronowi, a według późniejszej anegdoty (przytoczonej przez Swetoniusza w Żywotach Cezarów) także cesarzowi Wespazjanowi, który miał te słowa skierować do syna Tytusa, zarzucającego mu opodatkowanie latryn publicznych – nałożenie podatku na mocz kupowany przez farbiarzy (por. Słownik wyrazów obcych pod red. I. Kamińskiej-Szmaj, Wielki słownik wyrazów obcych PWN pod red. M. Bańki). Współcześnie używa się tego powiedzenia w celu podkreślenia, że nie istnieją gorsze sposoby zarabiania pieniędzy.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-12-01
Co oznacza związek frazeologiczny śpiewać sobie a muzom?
Związku frazeologicznego sobie a muzom, który jest upowszechnioną aluzją do poetyckiej wypowiedzi Jana Kochanowskiego Sobie śpiewam a muzom, używa się w znaczeniu ‘wyłącznie dla siebie, dla własnej przyjemności’ (por. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny).
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2004-11-29
Chciałabym się dowiedzieć, co oznacza związek frazeologiczny mądrość Salomonowa.
Frazeologizm mądrość salomonowa (lub mądry jak Salomon) odnosi się do mądrości niezwykłej, nadzwyczajnej (por. A. Godyń Od Adama i Ewy zaczynać. Mały słownik biblizmów języka polskiego).
Katarzyna Wyrwas

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129