Najczęściej zadawane pytania (194) Ortografia (472) Interpunkcja (161) Wymowa (62) Znaczenie (178) Etymologia (263) Historia języka (21) Składnia (257) Słowotwórstwo (103) Odmiana (272) Frazeologia (111) Poprawność komunikacyjna (197) Nazwy własne (319) Wyrazy obce (64) Różne (144) Wszystkie tematy (2624)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Poprawność komunikacyjna2004-02-26
W jakich sytuacjach stosuje się czasownik wkładać, a w jakich ubierać? Kurtkę się wkłada czy ubiera?
Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego wskazuje, że czasownik wkładać znaczeniu ‘umieszczać coś, zwykle ubranie, na kimś, na sobie’ występujący w wyrażeniu ktoś wkłada coś — (na coś) poprawnie użyty jest w zdaniach typu Wkłada suknię, kapelusz, a na ręce jedwabne rękawiczki. Wkładam okulary i od razu lepiej widzę. Zdania te z czasownikiem ubiera byłby niepoprawne. Czasownik ubierać oznacza w polszczyźnie ‘wkładać na kogoś lub na coś ubranie’, np. Dziewczynki lubią ubierać swoje lalki. Od tygodnia ubieram chłopców w cieplejsze kurtki. Kurtkę, buty, czapkę, naszyjnik się wkłada, a ubrać można np. lalkę, dziecko i ... choinkę (myślę, że to wystarczające rozróżnienie!).
Katarzyna Wyrwas
Poprawność komunikacyjna2004-02-26
Poeta może zapewne drukować w periodykach, a czy drukować w antologiach również?
Jeżeli drukować rozumiemy wyłącznie jako ‘wydawać drukiem, oddawać do druku, publikować’, to pewnie można byłoby powiedzieć drukował w antologiach. Wydaje mi się jednak, że idzie tu zwłaszcza o publikowanie cykliczne, a cykliczność nie jest chyba typowa dla antologii, najlepiej zatem powiedzieć np. wydrukowano jego wiersze w antologii.
Katarzyna Wyrwas
Poprawność komunikacyjna2004-02-26
Jak powinno się pisać np. z tym kuponem 10% upustu czy z tym kuponem 10% opustu?
Według Nowego słownika poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego oba rzeczowniki są w tym kontekście dopuszczalne. Słownik ów uznaje opust za wyraz używany w handlu i definiuje go jako ‘obniżkę ceny udzielaną kupującemu przez sprzedawcę, rabat’, upust natomiast kwalifikuje jako wyraz środowiskowy (również handlowy) i wyjaśnia synonimem ‘obniżka’.
Katarzyna Wyrwas
Poprawność komunikacyjna2004-02-20
Czy słowo zażegnanie w wyrażeniu zażegnanie konfliktu jest słowem potocznym? Użyłam sformułowania zażegnanie konfliktu w pracy z psychologii i tak mi powiedziano.
Ani samo słowo, ani wyrażenie nie należą do stylu potocznego. Być może w pracy z psychologii wymagano od Pani użycia bardziej specjalistycznego określenia.
Katarzyna Wyrwas
Poprawność komunikacyjna2004-02-19
Jak adresować: J. M. Rektor Uniwersytetu ... Prof. dr ... czy J. M. Prof. dr .... Rektor ...?
Raczej ta pierwsza wersja jest właściwa, ponieważ Jego Magnificencja jest tytułem rektora wyższej uczelni. Poza tym skrót JM należałoby zapisać bez kropek.
Katarzyna Wyrwas
Poprawność komunikacyjna2004-02-17
Czy wyrazy zeszły i ubiegły są równoważne, czy jednak (jak ja sadzę) ubiegły jest bardziej reprezentatywny i powinien być stosowany np. w języku dziennikarskim (ja zauważyłem że częściej używa się zeszły).
Wyrazy te są bliskoznaczne i część słowników bez zastrzeżeń pozwala na wymienne ich stosowanie. Jednak Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka oraz Nowy słownik poprawnej polszczyzny pod red. A. Markowskiego uznają przymiotnik ubiegły za słowo książkowe, a więc nacechowane stylistycznie, co oznacza, że wyraz ten występuje zwykle w pisanej odmianie języka lub w starannych wypowiedziach mówionych, należących do stylu publicystycznego lub literackiego. Ubiegły jest zatem uznawany za wyraz odpowiedniejszy dla wypowiedzi oficjalnych (np. dziennikarskich), a przymiotnik zeszły znacznie częściej pojawia się w codziennych, potocznych kontaktach językowych.
Katarzyna Wyrwas
Frazeologia2006-01-24
Co to są biblizmy?
Biblizmy to wyrażenia, nazwy, metafory, całostki frazeologiczne pochodzące z Biblii, używane powszechnie w różnych dziedzinach praktyki językowej, często bez świadomości ich pochodzenia. Przykładami mogą być: zakazany owoc (z Księgi Rodzaju 3,3), kamień obrazy (z Księgi Izajasza 8,14) czy grzechy młodości (z Księgi Hioba 13,26). W literaturze biblizmy bywają elementami stylizacji biblijnej (por. Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński). Biblizmy można znaleźć m.in. w publikacjach: A. M. Komornicka Słownik zwrotów i aluzji biblijnych, A. Godyń Od Adama i Ewy zaczynać. Mały słownik biblizmów języka polskiego.
Alicja Podstolec
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny budować zamki na lodzie?
Związek ten oznacza ‘snuć marzenia, projekty niemające realnych szans na urzeczywistnienie się’, np. Rzeczywistość jednak rzadko liczy się z marzycielami stawiającymi zamki na lodzie, zaś ostra konkurencja w tym biznesie szybko likwiduje słabych (zob. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny).
Marta Noworyta
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny obiecywać gruszki na wierzbie?
Obiecywać gruszki na wierzbie to ‘czynić nierealne obietnice, mamić’, np. Ale mówią to, co chce usłyszeć ich klientela. Bowiem w kampanii wyborczej można obiecywać gruszki na wierzbie, a potem można powiedzieć: chciałem, ale nie mogłem (zob. S. Bąba, J. Liberek, Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny).
Marta Noworyta
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny włożyć coś między bajki?
Związek ten oznacza ‘uznać coś za nieprawdziwe, zmyślone, nieprawdopodobne, niemożliwe do zrealizowania’, np. Między bajki włożyć należy opowieść Sokolskiego Sokolskiego jego rozmowach ze Stalinem (zob. S. Bąba, J. Liberek, Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny).
Marta Noworyta
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny nie zasypiać gruszek w popiele?
Nie zasypiać gruszek w popiele to ‘nie zaniedbywać spraw wymagających załatwienia’: Dyrektor Maciejkiewicz nie zasypiał gruszek w popiele. Rozbudowa Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego szła pełną parą (zob. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny). Marta Noworyta]
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny mieć ręce i nogi?
Mieć ręce i nogi oznacza ‘być dobrze ułożonym, skomponowanym, przemyślanym, trafnym, mieć sens’: Wydaje się, że taka koncepcja ma ręce i nogi (zob. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny). [Marta Noworyta]
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny zapiąć coś na ostatni guzik?
Związek ten oznacza ‘przygotować coś niezwykle starannie, we wszystkich szczegółach bez zarzutu, doprowadzić coś do końca, wykończyć’: Oczywiście, zwiedzam osobliwości miasta, w których akurat jestem, ale dopiero wtedy, kiedy mogę być spokojna, że przygotowania do koncertu zapięte zostały na ostatni guzik (zob. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny). [Marta Noworyta]
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny bujać w obłokach?
Bujać w obłokach oznacza 'nie liczyć się z realiami, fantazjować': Oczywiście stawiam tu niektóre sprawy w bardzo ostrym świetle, ale to chyba lepsze niż owijanie w bawełnę, niż bujanie w obłokach (zob. S. Bąba, J. Liberek Słownik frazeologiczny współczesnej polszczyzny).
Marta Noworyta
Frazeologia2006-01-21
Co oznacza związek frazeologiczny twardo stąpać po ziemi?
Twardo stąpać po ziemi oznacza ‘nie kierować się fantazją, być realistą’ (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego pod. red. S. Dubisza). [Marta Noworyta]
Frazeologia2006-01-17
Sprzeczam się z koleżanką, czy mówi się biegać jak Marek po piekle czy chodzić jak Marek po piekle. Która wersja jest poprawna?
Tak naprawdę w tym frazeologizmie nie idzie ani o bieganie, ani o chodzenie, ani nawet o Marka, lecz o hałasowanie, ponieważ związek tłuc się jak Marek po piekle oznacza ‘hałasować, chodzić po mieszkaniu w nocy, zwłaszcza gdy wszyscy śpią’, a także ‘chodzić tam i z powrotem, krążyć bez celu pod wpływem niepokoju lub podniecenia’, marek zaś to występujące dziś tylko we frazeologii archaiczne określenie duszy pokutującej, potępieńca. Por. też potoczny frazeologizm nocny marek o znaczeniu ‘ktoś, kto bardzo późno kładzie się spać, kto jest aktywny, pracuje do późnej nocy’ (Uniwersalny słownik języka polskiego PWN pod. red. S. Dubisza). Swoją drogą nie wiem, jak z Markiem było naprawdę, skoro w Słowniku mitów i tradycji kultury W. Kopalińskiego wyczytałam, że przysłowie to – według Oskara Kolberga – pochodzi z dialogu scenicznego Przygody Marka pijaka, którego diabli wiedli przez piekło. [Katarzyna Wyrwas]
Frazeologia2006-01-13
Dlaczego mówi się przeczytać od deski do deski?
Czytać, przeczytać coś od deski do deski to związek frazeologiczny oznaczający przeczytanie czegoś od początku do końca. (Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, oprac. A. Kłosińska, E. Sobol, A. Stankiewicz). Dawne książki posiadały drewniane oprawy i osoba zapoznająca się z danym tekstem musiała, siłą rzeczy ,czytać od deski do deski. Drewniana była cała okładka. [Grzegorz Mroczek]
Frazeologia2006-01-13
Co to znaczy bezgraniczna miłość?
Bezgraniczna miłość oznacza miłość niedającą się ogarnąć, niemającą miary, nieskończoną, ogromną, wielką (Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, oprac. A. Kłosińska, E. Sobol, A. Stankiewicz). [Grzegorz Mroczek]
Frazeologia2006-01-13
Co znaczy związek frazeologiczny egipskie ciemności? Z góry dziękuję za odpowiedź.
Egipskie ciemności to związek frazeologiczny oznaczający ciemności nieprzeniknione, zupełne. Faraon nie chciał wypuścić z Egiptu Izraelitów, którzy byli mu potrzebni jako siła robocza. Bóg, za pośrednictwem Mojżesza, spuszczał na Egipt plagę za plagą. Dziewiątą z nich (razem było ich 10) była właśnie ciemność, która ogarnęła cały Egipt. Pozostałe plagi to: woda Nilu została zamieniona w krew, żaby, komary, muchy, zaraza na bydło, wrzody, grad, szarańcza, śmierć pierworodnych. Po ostatniej z nich Izraelici otrzymali zezwolenie na wyjście z Egiptu (W. Kopaliński Słownik mitów i tradycji kultury; Wielki słownik frazeologiczny PWN z przysłowiami, oprac. A. Kłosińska, E. Sobol, A. Stankiewicz). [Grzegorz Mroczek]
Frazeologia2006-01-11
Co oznacza związek frazeologiczny mówić jak ślepy o kolorach?
Mówić jak ślepy o kolorach to znaczy «mówić o czymś, czego się nie rozumie, nie wie, nie zna (zob. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza). [Marta Noworyta]

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132