Najczęściej zadawane pytania (201) Ortografia (483) Interpunkcja (164) Wymowa (64) Znaczenie (183) Etymologia (267) Historia języka (21) Składnia (264) Słowotwórstwo (111) Odmiana (277) Frazeologia (112) Poprawność komunikacyjna (201) Nazwy własne (328) Wyrazy obce (65) Różne (145) Wszystkie tematy (2685)
w:
Uwaga! Można wybrać dział!
Ortografia2010-12-01
Proszę o wyjaśnienie pisowni słowa (słów): ponaddwukrotny (tak jak ponaddwuletni?) czy ponad dwukrotny? Nie mogłam tego znaleźć ani w słowniku ortograficznym, ani w języka polskiego, ani w żadnym innym.
Jeśli potraktujemy ponad- jako cząstkę słowotwórczą, musimy ją z liczebnikami wielokrotnymi, podobnie jak z przymiotnikami, pisać łącznie, a zatem ponaddwukrotny, ponadpięciokrotna itd. Ale oczywiście można też ponad zinterpretować jako partykułę (dodawaną do liczebników bądź odliczebnikowych przymiotników i przysłówków oraz do rzeczowników wyrażających ilość czegoś) i wtedy stosować równie zasadny oraz poprawny zapis ponad dwukrotny, ponad pięciokrotny.
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-12-01
Chciałabym się dowiedzieć, czy m.in. powinno pisać się ze spacją, ponieważ ostatnio na zajęciach pani doktor powiedziała, że pisownia łączna jest błędem. Bardzo bym prosiła o zweryfikowanie tej wiadomości.
Pisane z kropkami po każdym członie skróty od dwóch lub więcej wyrazów są składane zawsze bez spacji. A zatem poprawnie będzie m.in., nie zaś *m. in. Ten drugi zapis sugerowałby bowiem, że mamy do czynienia z dwoma różnymi skrótami. Pierwszym z nich byłby m. i jak podają słowniki, należałoby go rozwinąć do postaci mieszkanie lub morze czy też męski (rodzaj), gdyż m. nie funkcjonuje samodzielnie jako skrót od między (podobnie zresztą jak samo o. nie jest skrótem od ogrzewanie, chociaż właśnie ten wyraz zastępuje w c.o. ‘centralne ogrzewanie’). Interpretacja omawianego skrótu zawierającego spację musiałaby być zatem niezgodna z zamierzeniem piszącego, co tylko dowodzi błędu zapisu.
Ponadto proszę zauważyć, że składanie skrótów bez spacji ma jeszcze jedną zaletę – nie musimy zmagać się z sytuacjami, gdy na stronie po jej złamaniu jeden człon skrótu zostaje w poprzedniej linijce, a drugi przechodzi do następnej.
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-12-01
Jak należy zapisać nazwę modlitwy: Nowenna pompejańska czy Nowenna Pompejańska? (Chodzi o ten drugi wyraz – nie wiem, czy dużą literą, czy małą).
Jeżeli uznamy, że ta nowenna to jedna rozbudowana modlitwa, jej tytuł powinniśmy pisać Nowenna pompejańska (oczywiście w Pani tekstach całość albo tylko kursywą, albo tylko w cudzysłowie). Ale równie dobrze można potraktować ją jako pewien sposób odmawiania Różańca i stosować w przypadku jej zapisu tylko małe litery, czyli nowenna pompejańska. Byłaby ona wówczas traktowana podobnie jak liturgia godzin – forma codziennej modlitwy Kościoła (jednak w przeciwieństwie do Liturgii godzin jako tytułu książki, która zbiera poszczególne teksty modlitwy brewiarzowej) lub jak jakieś nabożeństwo (por. też pisane małymi literami nabożeństwo majowe).
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-12-01
Chciałabym zapytać, czy wpisując w dzienniku plan lekcji, powinnam nazwy przedmiotów pisać wielką literą (język polski czy Język polski)?
Domyślam się, że ów plan przyjmuje postać tabelaryczną. A w tabelach duże litery na początku mają mieć tylko teksty znajdujące się w głównych rubrykach, a więc te, które są nazwami kolumn i wierszy. Nazwy przedmiotów przypadających na poszczególne godziny każdego dnia będą natomiast zawarte, jak sobie wyobrażam, w rubrykach podrzędnych i z tego względu powinniśmy je rozpoczynać małymi literami. Oczywiście gdyby się okazało, że w podrzędną komórkę tabeli musimy wpisać nazwę własną, zapisalibyśmy ją wielką literą, ale decydowałyby tu względy znaczeniowe, nie zaś edytorskie.
Odpowiedź na pytanie już padła, ale ponieważ poruszony został temat rozmiaru liter, wykorzystam jeszcze tę okazję, by dodać, że możemy na oznaczenie majuskuły zamiennie używać terminów wielka litera oraz duża litera – oba są poprawne i równie zasadne.
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-11-23
Moje wątpliwości budzi pisownia niespełniającym (warunków do...). Jaka jest poprawna pisownia? Razem czy osobno?
Imiesłowy przymiotnikowe, niezależnie od tego, czy są użyte w znaczeniu przymiotnikowym, czy czasownikowym, z partykułą nie piszemy łącznie. Dopuszcza się pisownię rozdzielną w przypadku znaczenia czasownikowego, jednak bezpieczniej jest zapisać takie wyrażenie razem. Wielki słownik ortograficzny PWN wszystkie zaprzeczone imiesłowy przymiotnikowe podaje w pisowni łącznej.
Ewelina Pałka
Ortografia2010-11-23
Chciałbym zapytać, jaki jest prawidłowy podział wyrazu myślisz przy przenoszeniu go do następnego wiersza (np. w książce, czasopiśmie itp.)? Czy będzie to my-ślisz, czy może raczej myś-lisz?
Zgodnie z zasadami dzielenia wyrazów podanymi w Wielkim słowniku ortograficznym (reguła 54.3) grupę spółgłoskową można albo w całości przenieść do następnego wiersza – wtedy podział wyglądałby tak: my-ślisz – albo dowolnie podzielić, przy czym przynajmniej jedna spółgłoska musi się znaleźć w przenoszonej części wyrazu – wtedy podział wygląda następująco: myś-lisz.
Alicja Podstolec
Ortografia2010-11-14
Nurtuje mnie kwestia zapisu nazwy roku poświęconego uczczeniu pamięci i upowszechnieniu twórczości pisarza, poety lub kompozytora. Słownik ortograficzny PWN z 2006 r. podaje przykład: rok mickiewiczowski, prawie konsekwentnie niemal spotyka się w mediach i nie tylko zapis analogicznej nazwy: Rok Chopinowski. Ten drugi zapis wydaje się bardziej uzasadniony, gdyż obejmuje zapewne cały cykl imprez składających się na obchody tego święta. Kiedy więc można pisać: rok chopinowski, a kiedy Rok Chopinowski?
Wielka litera w tego typu nazwach wyraźnie wskazuje na jednostkowość, indywidualność określanych wydarzeń. Każdą imprezę bez względu na jej wielkość i zasięg możemy nazwać tak właśnie: Turniej Jednego Wiersza, Rok Szopenowski/Chopinowski zatem także.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-11-12
Jak zapisać pomarańczowożółty środek krokusa?
Przymiotniki o członach nierównorzędnych znaczeniowo, tzn. takie, w których główne znaczenie zawarte jest w drugim członie, natomiast pierwszy człon złożenia określa bliżej to znaczenie, pisze się łącznie, np. pomarańczowożółty (‘żółty o odcieniu pomarańczowym’), pomarańczowoczerwony (‘czerwony o odcieniu pomarańczowym’), bladoróżowy (‘różowy o bladym odcieniu’), perłowoszary (‘szary z odcieniem perłowym’), słonogorzki (‘gorzki z posmakiem słonym’).
Joanna Przyklenk
Ortografia2010-11-12
Jakimi literami należy zapisać poszczególne wyrazy w wyrażeniu CHORĄGIEW WIELKA ZIEMI KRAKOWSKIEJ?
Pisownia: chorągiew wielka ziemi krakowskiej jest poprawna; por. oddziały wojsk polskich; były w bitwie pod Grunwaldem i inne chorągwie: ziemi poznańskiej na przykład.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-11-08
W szkole powołany został Zespół humanistyczny. Błagam o odpowiedź, czy ta nazwa jest poprawna pod względem ortograficznym.
W przypadku gdy mamy do czynienia z rozmaitymi grupami (w tym artystycznymi, naukowymi, sportowymi), urzędami, zakładami pracy, instytucjami itp., powinniśmy pisać każdy człon ich pełnych nazw – z wyjątkiem przyimków i spójników – wielką literą. Domyślam się, że zespół, o którym mowa w pytaniu, to jakaś uczniowska organizacja, a zatem jego nazwa powinna przyjąć postać Zespół Humanistyczny (por. użycie tej nazwy w wypowiedzi: Zapisałem się wczoraj do Zespołu Humanistycznego. Pierwsza próba w przyszłym tygodniu).
Gdyby się jednak okazało, że ktoś tym terminem określił tylko przedmiot nauczania (choćby tzw. zespół wyrównawczy dla uczniów mających zaległości w nauce), musielibyśmy pisać go małą literą, podobnie zresztą jak nazwy innych przedmiotów, np. matematyka, fizyka, język angielski (zob. poprawne zdanie: W szkole nie radzę sobie z językiem polskim i historią, dlatego zapisałem się na zajęcia z zespołu humanistycznego).
Katarzyna Mazur

Ortografia2010-11-08
Dziękuję uprzejmie za odpowiedź na pytanie o zapis wyrażenia kiełbasa średnio rozdrobniona. Zasugerowałam się pisownią słowa średniozamożny. Po przeczytaniu Pani wyjaśnienia zaczynam mieć wątpliwości, czy nie należałoby pisać średnio zamożny.
Można pisać średnio zamożny albo średniozamożny. Niektóre wyrażenia po prostu się zleksykalizowały i dziś stanowią jedno słowo. Takich wyjątków nie jest dużo. Por. często omawiane w tym kontekście przez poradniki językowe przykłady: [kupiłem] płytę długogrającą lub płyta [już] długo grająca (obie konstrukcje, jak widać, o nieco innym znaczeniu) czy też słabowidzący człowiek (gdy mowa o takim, który ma wadę wzroku) oraz słabo widzący człowiek (jeśli chodzi o osobę, która niekoniecznie musi stale nosić okulary, ale akurat w danym momencie źle widzi, bo jest ciemno).
No tak, wyjątków niby nie jest wiele, trzeba jednak zachować czujność.
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-11-08
Jaka jest poprawna pisownia: kiełbasa średnio rozdrobniona czy kiełbasa średniorozdrobniona?
Poprawnie będzie: średnio rozdrobniona. By ustalić pisownię w tym i jemu podobnych przypadkach, trzeba zastanowić się, jaką częścią mowy byłby oba człony konstrukcji, gdybyśmy spróbowali zmienić ich kolejność. Jeśli po takim przekształceniu drugi element będzie przysłówkiem, a pierwszy przymiotnikiem lub imiesłowem przymiotnikowym, który jest przez ten przysłówek określany, to przy pierwotnym szyku zastosujemy pisownię rozdzielną. No i w podanym w pytaniu przykładzie właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia. Kiełbasa średnio rozdrobniona to bowiem ‘kiełbasa [która została] rozdrobniona średnio’ (gdzie rozdrobniona to imiesłów przymiotnikowy, a średnio – przysłówek).
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-11-08
Jak napisać aqua park?
Park wodny to inaczej aquapark lub akwapark. Podane formy zapisu są równoprawne.
Katarzyna Mazur
Ortografia2010-11-08
Chciałabym się dowiedzieć, które zdanie jest poprawnie napisane:
1. Poinformowano o skutkach nieprzyjęcia i nieopłacenia mandatu.
2. Poinformowano o skutkach nie przyjęcia i nie opłacenia mandatu.
Sprawdzałam już w zasadach pisowni, ale nie mogę tego dopasować do konkretnej reguły.

W Wielkim słowniku ortograficznym PWN (oprac. E. Polański, Warszawa 2009) znajdujemy formy nieprzyjęcie, nieopłacenie pisane łącznie. Dodatkowo w zasadach pisowni w tymże słowniku pojawia się następująca informacja:
"Partykułę nie jako wykładnik zaprzeczenia piszemy łącznie z następującymi kategoriami wyrazów: (...) Z rzeczownikami: (…) niedopuszczenie, …, niezdyscyplinowanie, …, niezorganizowanie…".
Formy nieprzyjęcia, nieopłacenia są rzeczownikami wyrażonymi w D. lp, a w M. lp brzmią nieprzyjęcie, nieopłacenie.
Poprawne jest zatem zdanie 1.: Poinformowano o skutkach nieprzyjęcia i nieopłacenia mandatu.
Sandra Karliczek

Ortografia2010-11-08
Która z form jest poprawna: zgubić but czy zgubić buta?
Czasownik zgubić wymaga dopełnienia w formie biernika liczby pojedynczej lub mnogiej. Poprawnie będzie zatem: zgubić (kogo, co?) but.
Tatiana Nastula
Ortografia2010-11-08
Czy poprawne jest zdanie: Pracowałem w jednej spod rawickich firm czy może: z pod rawickich firm lub: z podrawickich firm?
Według Wielkiego słownika ortograficznego PWN (oprac. E. Polański, Warszawa 2009) przyimek spod występuje w konstrukcjach typu: spod łóżka, spod oka . Jeśli spróbujemy opuścić określenie firmy (rawickich) pozostanie nam następujące zdanie: Pracowałem w jednej spod firm zamiast wyrażenia w jednej z . Zatem pierwsza z przywołanych w pytaniu opcji jest niepoprawna.
Ponadto w słowniku ortograficznym nie występuje forma z pod . Co za tym idzie, druga opcja również jest niezgodna z regułami języka polskiego.
Jedyną poprawną formą jest: Pracowałem w jednej z podrawickich firm . Jednak można też przekształcić zdanie i napisać: Pracowałem w jednej z firm spod Rawic.
Sandra Karliczek
Ortografia2010-11-08
Bardzo proszę o odpowiedź, czy wyrazy łączone ze spójnikami bo i to piszemy razem, np. boby to zrobił; tobyśmy tam byli?
Pisownia zaproponowana w pytaniu jest poprawna. Cząstki typu -bym, -byś, -by zapisujemy łącznie z większością spójników. Spójniki bo i to bez wątpienia zaliczają się do tej grupy. Jednak w przypadku wyrazu to należy uważać, czy aby na pewno w danym zdaniu pełni rolę spójnika. Może być np. zaimkiem (jak w podanym przykładzie: boby to zrobił) i wtedy bym, byś itd. zapisujemy osobno. W sytuacjach, gdy nie mamy pewności, najbezpieczniej zastosować inną konstrukcję, przyłączając cząstkę -by do czasownika (np. To bylibyśmy tam zamiast Tobyśmy tam byli).
Daria Sitko
Ortografia2010-02-05
Jestem kobietą, a moje nazwisko brzmi Czarny. Jest to dość nietypowe i zastanawiam się, gdzie leży przyczyna nieodmieniania go na formę żeńską. Będąc dzieckiem, zdarzyło mi się napisać o rodzicach państwo Czarni i zostałam poinformowana przez nich, że zrobiłam poważny błąd. Natomiast przeglądając tę stronę, zauważyłam, że większość nazwisk się odmienia. Czy moje nazwisko jest żywym błędem urzędnika, czy jest jakiś powód jego nieodmienności?
Nazwisko to niewątpliwie ustaliło się jako męskie i w tej formie zaczęły go też używać kobiety, co zdarza się dość często w przypadku nazwisk o takim zakończeniu, są też np. żeńskie nazwiska Wolny, Cichy (zwyczaj ten nie dotyczy nazwisk zakończonych na -ski, -cki, -dzki). Kobiece nazwisko Czarny jest nieodmienne, bo żeńskie nazwiska odmieniamy tylko wtedy, gdy są zakończone na -a, natomiast męskie o identycznej formie odmieniamy (Czarnego, Czarnemu, Czarnym). Forma państwo Czarni jest poprawna.
Jan Grzenia
Ortografia2010-02-05
Jak poprawnie zapisać nazwę jeziora leżącego na Mazurach: Jezioro Szeląg Wielki czy jezioro Szeląg Wielki? Trudno jest ustalić, czy wyraz jezioro jest w tym wypadku częścią nazwy własnej, czy też nie.
Z budowy nazwy wynika pisownia: jezioro Szeląg Wielki, podobnie: jezioro Ontario, jezioro Gopło, morze Bałtyk. Nazwa jest rzeczownikiem w mianowniku.
Aldona Skudrzyk
Ortografia2010-02-05
Jaka jest wykładnia pisania nazw płyt litosferycznych, np. płyty pacyficznej, płyty afrykańskiej itd. MAŁĄ LITERĄ? Tak jak chce np. PWN, skoro taka pisownia stoi w rażącej sprzeczności ze słownikową wykładnią. Wszak taka płyta ma swe granice, walory fizjograficzne i tym podobne wyznaczniki, kwalifikujące do kategorii nazw geograficznych.
O pisowni decyduje wiedza merytoryczna: jeśli jest jedna tylko taka płyta, jeden unikatowy obiekt, obowiązuje pisownia wielką literą. Nie wystarcza, że „taka płyta ma swe granice, walory fizjograficzne i tym podobne wyznaczniki”. Musi być obiektem unikatowym, niepowtarzalnym.
Aldona Skudrzyk

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25